LegalZone
Con nuôi có được thừa kế không? Quyền thừa kế theo luật hiện hành
Câu trả lời ngắn gọn là có. Khi việc nuôi con nuôi được đăng ký hợp pháp, quan hệ giữa con nuôi và cha mẹ nuôi phát sinh quyền, nghĩa vụ như quan hệ cha mẹ và con. Trong thừa kế, con nuôi và cha mẹ nuôi có quyền thừa kế di sản của nhau theo Bộ luật Dân sự.
Khi nào con nuôi được coi là người thừa kế?
Điểm quan trọng nhất là phải có căn cứ pháp lý chứng minh quan hệ nuôi con nuôi. Thông thường đó là Giấy chứng nhận nuôi con nuôi, quyết định hoặc hồ sơ đăng ký tại cơ quan có thẩm quyền. Nếu chỉ gọi là “con nuôi” trong gia đình nhưng không có đăng ký hợp pháp, quyền thừa kế sẽ không được mặc nhiên công nhận như con nuôi theo pháp luật.
Với trường hợp nuôi con nuôi hợp pháp, con nuôi thuộc nhóm người có quan hệ thừa kế với cha mẹ nuôi. Nếu cha mẹ nuôi chết không để lại di chúc, con nuôi thường được xem xét trong hàng thừa kế thứ nhất cùng với vợ/chồng, cha mẹ và các con khác của người chết.
Con nuôi có được hưởng di sản theo di chúc không?
Có. Người lập di chúc có quyền chỉ định con nuôi là người hưởng di sản, phân định phần di sản cho từng người hoặc giao nghĩa vụ cho người thừa kế. Di chúc chỉ được thực hiện nếu đáp ứng điều kiện về năng lực, ý chí tự nguyện, nội dung không trái luật và hình thức hợp lệ.
Nếu di chúc truất quyền con nuôi hoặc để lại phần rất nhỏ cho con nuôi, vẫn phải kiểm tra quy định về người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc. Một số người như con chưa thành niên hoặc con thành niên không có khả năng lao động có thể được bảo vệ phần di sản bắt buộc, trừ trường hợp thuộc diện không được hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản hợp lệ.
Con nuôi có được thừa kế từ cha mẹ đẻ không?
Đây là điểm cần rà soát hồ sơ cụ thể. Bộ luật Dân sự có quy định về quan hệ thừa kế giữa con nuôi, cha mẹ nuôi và cha mẹ đẻ; đồng thời Luật Nuôi con nuôi quy định từ thời điểm giao nhận con nuôi, nhiều quyền và nghĩa vụ chăm sóc, nuôi dưỡng, đại diện, quản lý tài sản riêng giữa cha mẹ đẻ và con đã cho làm con nuôi sẽ thay đổi, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.
Vì vậy, khi phát sinh tranh chấp thừa kế với cha mẹ đẻ, không nên chỉ dựa vào quan hệ huyết thống. Cần kiểm tra giấy tờ nuôi con nuôi, thỏa thuận khi giao nhận con nuôi, thời điểm người để lại di sản chết, di chúc nếu có và việc nuôi con nuôi đã từng bị Tòa án chấm dứt hay chưa.
Trường hợp nào con nuôi có thể không được hưởng?
- Việc nuôi con nuôi không được đăng ký hợp pháp và không chứng minh được quan hệ thừa kế theo căn cứ khác.
- Con nuôi thuộc trường hợp không được quyền hưởng di sản do có hành vi nghiêm trọng với người để lại di sản hoặc người thừa kế khác.
- Con nuôi đã từ chối nhận di sản đúng thời điểm và đúng hình thức.
- Quan hệ nuôi con nuôi đã bị chấm dứt bằng quyết định có hiệu lực trước thời điểm mở thừa kế.
Tải văn bản pháp luật liên quan
Các văn bản dưới đây hỗ trợ tra cứu nhanh và tải về khi cần chuẩn bị hồ sơ.
Câu hỏi thường gặp
Con nuôi hợp pháp có ngang quyền với con đẻ khi chia thừa kế không?
Trong nhiều trường hợp thừa kế theo pháp luật, con nuôi hợp pháp được xem xét trong hàng thừa kế như con của người để lại di sản. Vẫn cần kiểm tra hồ sơ nuôi con nuôi và di chúc nếu có.
Không có giấy khai sinh ghi cha mẹ nuôi thì có được hưởng thừa kế không?
Có thể vẫn được xem xét nếu có Giấy chứng nhận nuôi con nuôi hoặc quyết định/hồ sơ đăng ký hợp pháp khác. Nếu không có đăng ký, tranh chấp sẽ khó hơn.
Khuyến nghị thực hiện
Trước khi yêu cầu chia di sản, nên tập hợp Giấy chứng nhận nuôi con nuôi, giấy tờ nhân thân, giấy chứng tử, di chúc, giấy tờ tài sản và các tài liệu thể hiện việc nuôi con nuôi có còn hiệu lực tại thời điểm người để lại di sản chết.
Bài viết đã được LegalZone rà soát theo văn bản pháp luật đang áp dụng và có thể cần đối chiếu thêm hồ sơ, giấy tờ cụ thể trước khi ký, công chứng hoặc nộp thủ tục.