LegalZone / Luật Hôn nhân và gia đình

Luật Hôn nhân và gia đình

Sau ly hôn đưa con đi tỉnh khác hoặc ra nước ngoài có cần bên kia đồng ý không?

Người đang nuôi con muốn đưa con đi tỉnh khác hoặc ra nước ngoài sau ly hôn cần kiểm tra bản án, lịch thăm con, giấy tờ và rủi ro pháp lý.

Sau ly hôn đưa con đi tỉnh khác hoặc ra nước ngoài có cần bên kia đồng ý không?

Sau ly hôn, người trực tiếp nuôi con thường phải tự xoay xở rất nhiều việc: nơi ở, trường học, lịch sinh hoạt, chi phí và sự ổn định tinh thần của con. Vì vậy, khi có cơ hội chuyển việc, về quê có người thân hỗ trợ, chuyển sang thành phố khác để con học tốt hơn hoặc ra nước ngoài sinh sống, câu hỏi xuất hiện ngay là: đang nuôi con theo bản án rồi thì có được tự đưa con đi không?

Câu trả lời ngắn là: không phải mọi lần đưa con đi xa đều cần bên kia đồng ý bằng văn bản, nhưng cũng không nên hiểu rằng người đang nuôi con được toàn quyền quyết định mọi việc mà không cần quan tâm đến quyền thăm nom, chăm sóc, giáo dục con của người còn lại.

Điểm mấu chốt nằm ở mục đích, thời gian, mức độ ảnh hưởng đến con và nội dung bản án/quyết định ly hôn. Đi du lịch vài ngày khác với chuyển hẳn nơi cư trú. Đưa con về quê nghỉ hè khác với đưa con ra nước ngoài định cư. Chuyển trường có kế hoạch khác với âm thầm đưa con đi để cắt đứt liên lạc với cha hoặc mẹ còn lại.

Đang muốn đưa con đi tỉnh khác hoặc ra nước ngoài sau ly hôn?

LegalZone rà bản án ly hôn, lịch thăm con, giấy tờ hộ chiếu/cư trú và phương án học tập của con để xác định nên thông báo, lập thỏa thuận hay yêu cầu Tòa án xử lý trước.

Đặt lịch tư vấn ly hôn

Người trực tiếp nuôi con có quyền quyết định nơi ở của con không?

Người trực tiếp nuôi con có quyền và nghĩa vụ chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hằng ngày. Trong thực tế, người này thường là người quyết định nhiều việc sinh hoạt: con ở đâu, học ở đâu, ai đưa đón, khám bệnh ở đâu, chi phí hằng tháng thế nào.

Tuy nhiên, sau ly hôn, cha mẹ vẫn có quyền và nghĩa vụ với con. Người không trực tiếp nuôi con vẫn có quyền thăm nom, chăm sóc, giáo dục con, trừ trường hợp quyền này bị hạn chế theo quyết định của Tòa án. Vì vậy, việc chuyển nơi ở của con không nên làm cho quyền thăm nom trở nên bất khả thi hoặc bị cản trở một cách cố ý.

Nếu bản án hoặc quyết định ly hôn đã ghi rõ nơi cư trú, trường học, lịch thăm con, cách đưa đón hoặc điều kiện khi đưa con đi xa, cần đọc rất kỹ. Có hồ sơ bản án chỉ ghi người mẹ hoặc người cha trực tiếp nuôi con. Nhưng cũng có hồ sơ thỏa thuận ghi cụ thể: con học tại một trường, bên kia được đón con vào cuối tuần, hoặc việc đưa con ra nước ngoài phải thông báo trước. Nội dung càng cụ thể thì càng cần tuân thủ đúng.

Vì vậy, câu hỏi đúng không chỉ là "có cần đồng ý không", mà là: việc đưa con đi xa có làm thay đổi đáng kể phương án nuôi con đã được Tòa án ghi nhận không?

Khi nào chỉ cần thông báo hoặc trao đổi trước?

Nếu việc đi xa chỉ mang tính ngắn hạn, không làm thay đổi nơi cư trú lâu dài của con, không ảnh hưởng đến lịch học và không cản trở lịch thăm nom đã thỏa thuận, thường nên thông báo trước cho người còn lại thay vì xin phép theo nghĩa chờ họ đồng ý.

Ví dụ: đưa con về quê nghỉ vài ngày, đi du lịch trong nước, thăm ông bà, đi khám bệnh ở tỉnh khác, hoặc đi cùng người đang trực tiếp nuôi con trong một chuyến công tác ngắn có kế hoạch. Trong những tình huống này, việc thông báo rõ thời gian, địa điểm, số điện thoại liên hệ và ngày đưa con về sẽ giúp giảm tranh chấp.

Dù pháp luật không bắt buộc mọi chuyến đi phải có "giấy đồng ý", thông báo bằng tin nhắn hoặc văn bản vẫn rất có giá trị. Nếu sau này phát sinh cáo buộc rằng bạn giấu con, cản thăm con hoặc đưa con đi không rõ nơi ở, bạn có căn cứ chứng minh mình đã minh bạch.

Tình huống Cách xử lý nên làm Rủi ro nếu im lặng
Đưa con về quê vài ngày Thông báo thời gian, địa chỉ, ngày về Bên kia có thể hiểu là giấu nơi ở của con
Đi du lịch trong nước Gửi lịch trình cơ bản và số liên hệ Dễ phát sinh tố cáo cản thăm nếu trùng lịch gặp con
Đi khám bệnh ở tỉnh khác Giữ giấy hẹn khám, hóa đơn, kết quả khám Bị nghi ngờ dùng lý do sức khỏe để tránh giao con
Đi ngắn hạn nhưng trùng lịch thăm con Chủ động đổi lịch bù bằng tin nhắn Bị xem là không thiện chí thực hiện lịch thăm nom

Nguyên tắc thực tế: nếu chuyến đi ảnh hưởng đến quyền gặp con của người kia, hãy trao đổi trước và đề xuất lịch bù. Đây là điểm nhỏ nhưng giúp người đang nuôi con giữ lợi thế nếu sau này có tranh chấp.

Khi nào nên có thỏa thuận bằng văn bản?

Nên có thỏa thuận bằng văn bản khi việc đưa con đi xa làm thay đổi đáng kể cuộc sống của con hoặc quyền thăm nom của người còn lại.

Các tình huống thường gặp gồm: chuyển con sang tỉnh khác sinh sống lâu dài; chuyển trường; thay đổi nơi cư trú từ nhà riêng sang nhà ông bà; chuyển từ Việt Nam ra nước ngoài học tập; đưa con đi theo cha/mẹ sang nước ngoài làm việc; hoặc thay đổi lịch thăm con vì khoảng cách địa lý không còn phù hợp.

Thỏa thuận không cần viết quá phức tạp, nhưng phải đủ rõ. Nên ghi: con sẽ ở đâu, học ở đâu, thời điểm chuyển đi, người trực tiếp chăm sóc, lịch gọi điện/video call, lịch về thăm hoặc đón con, chi phí đi lại do ai chịu, cách xử lý khi con ốm đau hoặc có việc khẩn cấp.

Nếu thỏa thuận chỉ ghi "bên kia đồng ý cho con đi" nhưng không ghi thời gian, mục đích, địa chỉ và phương án thăm nom, sau này vẫn dễ tranh cãi. Với trường hợp ra nước ngoài, càng cần chặt chẽ hơn vì liên quan đến hộ chiếu, thị thực, cư trú, trường học, lịch về Việt Nam và khả năng thực hiện quyền thăm nom từ xa.

Đưa con ra nước ngoài sau ly hôn: vì sao rủi ro cao hơn?

Đưa con ra nước ngoài thường là nhóm tình huống nhạy cảm hơn đưa con đi tỉnh khác. Lý do là khoảng cách địa lý lớn, thủ tục giấy tờ phức tạp, quyền thăm nom khó thực hiện và nếu có tranh chấp thì việc xử lý có thể mất nhiều thời gian.

Nếu việc ra nước ngoài chỉ là du lịch ngắn hạn, người đang nuôi con nên chuẩn bị lịch trình, vé máy bay, địa chỉ lưu trú, thời gian quay về, thông tin liên hệ và chứng cứ đã thông báo cho bên kia. Nếu chuyến đi kéo dài để học tập, định cư, đoàn tụ gia đình hoặc làm việc, nên có thỏa thuận rõ hơn rất nhiều.

Vấn đề hộ chiếu và xuất cảnh của trẻ em cần kiểm tra theo quy định hiện hành tại thời điểm làm hồ sơ. Không nên chỉ hỏi miệng ở phòng vé hoặc nghe kinh nghiệm của người quen. Nếu hồ sơ của con liên quan đến cha/mẹ là người nước ngoài, quốc tịch khác, bản án nước ngoài hoặc giấy tờ hộ tịch do nước ngoài cấp, cần rà riêng trước khi nộp.

Đặc biệt, nếu bản án ly hôn, quyết định công nhận thuận tình ly hôn hoặc thỏa thuận của cha mẹ có nội dung về việc không đưa con ra nước ngoài khi chưa có ý kiến bên kia, việc tự ý thực hiện có thể tạo bất lợi nghiêm trọng. Trong trường hợp bên kia lo ngại con bị đưa đi để cắt đứt liên hệ, họ có thể phản đối, yêu cầu cơ quan có thẩm quyền can thiệp hoặc dùng chính hành vi đó làm chứng cứ trong yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con.

Hồ sơ có yếu tố nước ngoài?

Nếu con có hộ chiếu, quốc tịch nước ngoài, giấy khai sinh nước ngoài hoặc một bên đang ở nước ngoài, nên rà kỹ trước khi đưa con đi để tránh sai hướng ngay từ bước giấy tờ.

Xem bài ly hôn với người nước ngoài có con chung

Khi nào cần yêu cầu Tòa án hoặc cơ quan có thẩm quyền?

Nếu hai bên không thống nhất được và việc đưa con đi xa ảnh hưởng lớn đến quyền lợi của con, nên cân nhắc hướng yêu cầu Tòa án hoặc cơ quan có thẩm quyền xem xét thay vì tự làm trước rồi giải thích sau.

Các tình huống nên hỏi luật sư sớm gồm: bên kia phản đối mạnh việc chuyển con đi; bản án có lịch thăm con cụ thể nhưng lịch cũ không còn thực hiện được; con đang học ổn định nhưng một bên muốn chuyển trường gấp; bên kia có dấu hiệu đưa con đi để che giấu nơi ở; hoặc việc ra nước ngoài có nguy cơ làm mất liên lạc giữa con và cha/mẹ còn lại.

Tùy hồ sơ, hướng xử lý có thể là thương lượng lại lịch thăm con, lập thỏa thuận mới, yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con, yêu cầu hạn chế quyền thăm nom trong trường hợp có căn cứ, hoặc yêu cầu cơ quan thi hành án/cơ quan bảo vệ trẻ em can thiệp nếu một bên không thực hiện đúng bản án.

Không nên gom tất cả yêu cầu vào một đơn dài theo cảm xúc. Nếu mục tiêu là được chuyển nơi ở cho con, hãy tập trung vào lợi ích của con: môi trường học tập, người hỗ trợ chăm sóc, chi phí, nơi ở, lịch liên lạc với bên kia và phương án duy trì quan hệ của con với cả cha và mẹ. Nếu mục tiêu là ngăn bên kia đưa con đi để cắt liên lạc, hãy tập trung vào chứng cứ rủi ro: tin nhắn, lịch sử cản thăm, việc giấu địa chỉ, việc không cho gọi điện, thay đổi trường học không báo trước.

3 rủi ro lớn khi tự ý đưa con đi xa sau ly hôn

Rủi ro 1: Bị xem là cản trở quyền thăm nom

Nếu bạn chuyển con đi mà không thông báo, đổi số điện thoại, không cho biết nơi ở hoặc liên tục từ chối lịch gặp con, bên kia có thể cho rằng bạn đang cản trở quyền thăm nom. Điều này đặc biệt bất lợi nếu trước đó bản án hoặc thỏa thuận đã có lịch gặp con rõ ràng.

Ngay cả khi bạn có lý do chính đáng để chuyển đi, cách thực hiện thiếu minh bạch vẫn có thể làm hồ sơ xấu đi. Vì vậy, hãy giữ lại tin nhắn thông báo, đề xuất lịch thăm bù và phương án gọi điện/video call.

Rủi ro 2: Bị yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con

Nếu việc đưa con đi xa làm con mất ổn định học tập, bị tách khỏi môi trường chăm sóc quen thuộc, không được gặp cha/mẹ còn lại hoặc bị kéo vào mâu thuẫn của người lớn, bên kia có thể dùng đó làm căn cứ yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con.

Tòa án không chỉ nhìn vào việc ai đang nuôi con trên giấy. Tòa án sẽ xem việc nuôi con thực tế có bảo đảm quyền lợi của con không. Một quyết định chuyển đi vội vàng, không có kế hoạch học tập, nơi ở và chăm sóc rõ ràng có thể gây bất lợi cho chính người đang nuôi con.

Rủi ro 3: Hồ sơ giấy tờ bị vướng vì thiếu sự phối hợp

Khi chuyển trường, đăng ký cư trú, làm hộ chiếu, xin thị thực hoặc làm hồ sơ học tập ở nước ngoài, có những giấy tờ cần thông tin hoặc sự phối hợp của cha/mẹ. Nếu hai bên đang xung đột, việc thiếu chuẩn bị có thể làm hồ sơ bị chậm, bị trả hoặc phát sinh tranh chấp mới.

Trước khi thực hiện, nên kiểm tra trước danh mục giấy tờ, người cần ký, giấy tờ của con, giấy tờ của cha mẹ, bản án ly hôn và các yêu cầu riêng của trường học/cơ quan tiếp nhận. Đừng để đến sát ngày bay hoặc sát ngày nhập học mới phát hiện thiếu giấy tờ.

Người không trực tiếp nuôi con nên làm gì nếu bên kia đưa con đi xa?

Nếu bạn là người không trực tiếp nuôi con và phát hiện bên kia đưa con đi xa, việc đầu tiên không nên là đăng bài công khai, gây sức ép ở nơi làm việc hoặc kéo con vào cuộc tranh cãi. Hãy thu thập thông tin và phân loại tình huống.

Nếu chuyến đi ngắn hạn và bạn vẫn liên lạc được với con, có thể yêu cầu cung cấp lịch trình, thời gian quay về và lịch thăm bù. Nếu bên kia chuyển nơi ở lâu dài, chuyển trường hoặc không cho biết địa chỉ, nên gửi yêu cầu bằng văn bản/tin nhắn rõ ràng để có chứng cứ.

Nếu việc đưa con đi làm bạn không thực hiện được quyền thăm nom theo bản án, hãy lưu lại các lần yêu cầu gặp con, phản hồi của bên kia, lịch hẹn bị hủy, tin nhắn bị chặn, xác nhận của nhà trường hoặc người làm chứng nếu có. Tùy mức độ, có thể cân nhắc yêu cầu thi hành bản án, yêu cầu xác lập lại lịch thăm con cụ thể hơn, hoặc yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con nếu có căn cứ mạnh.

Mức độ sự việc Việc nên làm Hướng xử lý có thể cân nhắc
Đi ngắn hạn, vẫn liên lạc được Hỏi lịch trình, đề nghị lịch gặp bù Thương lượng bằng tin nhắn/văn bản
Chuyển nơi ở nhưng còn thiện chí Thỏa thuận lại lịch thăm, chi phí đi lại, gọi video Lập phụ lục thỏa thuận hoặc yêu cầu ghi nhận rõ hơn
Giấu nơi ở, chặn liên lạc Lưu chứng cứ cản trở, yêu cầu cung cấp địa chỉ Yêu cầu thi hành án hoặc cơ quan có thẩm quyền hỗ trợ
Có nguy cơ đưa con ra nước ngoài để cắt liên hệ Rà giấy tờ, lưu chứng cứ, hỏi luật sư ngay Cân nhắc yêu cầu Tòa án/cơ quan có thẩm quyền theo hồ sơ cụ thể

Checklist trước khi đưa con đi tỉnh khác hoặc ra nước ngoài

Trước khi quyết định, người trực tiếp nuôi con nên tự kiểm tra các điểm sau:

1. Bản án/quyết định ly hôn có ghi cụ thể nơi ở, trường học, lịch thăm con hoặc hạn chế đưa con đi xa không? 2. Việc đi xa là ngắn hạn hay chuyển nơi cư trú lâu dài? 3. Có ảnh hưởng đến lịch thăm con đã thỏa thuận hoặc đã được Tòa án ghi nhận không? 4. Con có phải chuyển trường, đổi nơi khám chữa bệnh, đổi người chăm sóc chính không? 5. Bên kia đã được thông báo bằng tin nhắn/văn bản chưa? 6. Có lịch thăm bù, gọi điện, video call hoặc phương án duy trì liên hệ không? 7. Nếu ra nước ngoài, giấy tờ hộ chiếu, thị thực, quốc tịch, cư trú của con đã được kiểm tra chưa? 8. Nếu bên kia phản đối, bạn có chứng cứ cho thấy việc đi xa tốt hơn cho con không?

Một bộ hồ sơ tốt không chỉ chứng minh "tôi có quyền nuôi con", mà còn chứng minh "phương án này tốt và an toàn cho con, đồng thời vẫn tôn trọng quyền chính đáng của cha/mẹ còn lại".

Không chắc nên thông báo, thỏa thuận hay nộp đơn?

Gửi LegalZone bản án ly hôn, tuổi của con, nơi dự định chuyển đến, lịch thăm con hiện tại và phản hồi của bên kia. Luật sư sẽ giúp chọn hướng đi ít rủi ro nhất.

Trao đổi với luật sư ly hôn

Bài viết liên quan nên đọc tiếp

Câu hỏi thường gặp

Sau ly hôn, mẹ đang nuôi con đưa con về quê sống có cần cha đồng ý không?

Không thể trả lời chỉ bằng một câu có hoặc không. Nếu việc về quê là lâu dài, làm thay đổi trường học, nơi ở và lịch thăm con, nên thông báo và thỏa thuận rõ. Nếu bên kia phản đối, cần chứng minh việc chuyển nơi ở phù hợp với lợi ích của con và không nhằm cản trở quyền thăm nom.

Đưa con đi du lịch trong nước vài ngày có phải xin phép người kia không?

Thông thường không nên hiểu là phải xin phép trong mọi trường hợp, nhưng nên thông báo trước, nhất là nếu chuyến đi trùng lịch thăm con. Tin nhắn thông báo lịch trình và ngày về giúp giảm rủi ro bị hiểu nhầm là giấu con.

Có được đưa con ra nước ngoài định cư nếu mình là người trực tiếp nuôi con không?

Đây là tình huống rủi ro cao, cần rà bản án, thỏa thuận ly hôn, giấy tờ xuất nhập cảnh, quốc tịch, hộ chiếu và phương án thăm nom. Nếu bên kia không đồng ý, không nên tự làm khi chưa được tư vấn hồ sơ cụ thể.

Bên kia đưa con đi nơi khác không cho biết địa chỉ thì làm gì?

Bạn nên lưu chứng cứ: tin nhắn hỏi địa chỉ, cuộc gọi không được phản hồi, lịch thăm con bị hủy, xác nhận của nhà trường hoặc người làm chứng. Sau đó cân nhắc yêu cầu thi hành bản án, yêu cầu xác lập lịch thăm con rõ hơn hoặc yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con nếu có căn cứ.

Người trực tiếp nuôi con có được cấm bên kia đưa con đi chơi xa không?

Nếu không có căn cứ về nguy cơ ảnh hưởng xấu đến con, không nên cấm một cách tuyệt đối. Có thể yêu cầu thông báo lịch trình, địa chỉ, thời gian đưa con về và cách liên lạc. Nếu có rủi ro về bạo lực, bắt giữ con, lạm dụng việc thăm nom hoặc đưa con đi không trả, cần chuẩn bị chứng cứ để yêu cầu hạn chế quyền thăm nom.

Có nên ghi lịch thăm con thật cụ thể trong thỏa thuận ly hôn không?

Có. Lịch càng cụ thể thì càng dễ thực hiện khi một bên chuyển nơi ở. Nên ghi ngày, giờ, điểm giao nhận, nghỉ lễ/tết, nghỉ hè, gọi video, chi phí đi lại và cách đổi lịch khi có việc đột xuất.

Nguồn pháp lý tham khảo

  • Luật Hôn nhân và gia đình 2014: quy định về quyền, nghĩa vụ của cha mẹ sau ly hôn; người trực tiếp nuôi con; quyền thăm nom, chăm sóc, giáo dục con; thay đổi người trực tiếp nuôi con.
  • Bộ luật Tố tụng dân sự 2015: quy định về quyền yêu cầu Tòa án, chứng cứ và nghĩa vụ chứng minh trong vụ việc hôn nhân gia đình.
  • Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam 2019 và các văn bản sửa đổi, hướng dẫn liên quan: căn cứ kiểm tra giấy tờ xuất nhập cảnh của trẻ em tại thời điểm làm hồ sơ.
  • Luật Cư trú hiện hành và văn bản hướng dẫn: căn cứ kiểm tra việc thay đổi nơi cư trú, nơi ở của người chưa thành niên.
  • Bài nền LegalZone: ly hôn có con nhỏ; ly hôn với người nước ngoài có con chung; cản trở thăm con sau ly hôn; hạn chế quyền thăm nom con sau ly hôn.