Bị cản thăm con sau ly hôn: làm gì để bảo vệ quyền gặp con?

Bị cản thăm con sau ly hôn là tình huống rất dễ làm cha hoặc mẹ mất bình tĩnh. Một bên nói “không cấp dưỡng thì không được gặp con”, bên kia nói “tôi có quyền gặp con bất cứ lúc nào”, rồi đứa trẻ bị kéo vào cuộc giằng co của người lớn.

Về nguyên tắc, sau ly hôn, người không trực tiếp nuôi con vẫn có quyền và nghĩa vụ thăm nom, chăm sóc, giáo dục con; người trực tiếp nuôi con và người thân không được tự ý cản trở. Nhưng quyền thăm con không đồng nghĩa với việc muốn đến lúc nào cũng được, đưa con đi đâu cũng được, hoặc dùng việc thăm con để gây áp lực cho người đang trực tiếp nuôi con.

Người không trực tiếp nuôi con có quyền thăm con không?

Có. Quyền thăm nom con sau ly hôn không bị mất chỉ vì bạn không trực tiếp nuôi con. Người không trực tiếp nuôi con vẫn có nghĩa vụ tôn trọng việc con sống cùng người trực tiếp nuôi, nghĩa vụ cấp dưỡng nếu có và quyền thăm nom con mà không ai được cản trở.

Điều cần hiểu đúng là quyền này phải phục vụ lợi ích của con. Nếu việc thăm con bị biến thành cãi vã, đe dọa, lôi kéo con, làm con bỏ học hoặc ảnh hưởng xấu đến việc chăm sóc, người trực tiếp nuôi con có thể yêu cầu Tòa án hạn chế quyền thăm nom.

Không cấp dưỡng thì có bị cấm gặp con không?

Không nên tự ý dùng cấp dưỡng để đổi lấy quyền gặp con. Cấp dưỡng và thăm nom là hai nghĩa vụ/quyền có liên quan đến con nhưng không phải công cụ để trừng phạt nhau. Nếu một bên không cấp dưỡng, người trực tiếp nuôi con có thể yêu cầu thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng hoặc yêu cầu thi hành án theo bản án/quyết định; không nên tự ý cấm gặp con nếu chưa có căn cứ hạn chế thăm nom.

Nếu vướng cấp dưỡng, xem thêm nghĩa vụ cấp dưỡng sau ly hôn và Văn bản hợp nhất 115/VBHN-VPQH về Luật Thi hành án dân sự.

Bị cản gặp con: việc nên làm và không nên làm

Cần giữ những chứng cứ nào?

• Bản án hoặc quyết định ly hôn, thỏa thuận về quyền nuôi con, cấp dưỡng và thăm nom nếu có.
• Tin nhắn, email, cuộc gọi thể hiện bạn đã yêu cầu gặp con vào thời điểm cụ thể.
• Tài liệu thể hiện việc bị từ chối, bị chặn liên lạc hoặc bị thay đổi lịch hẹn không có lý do hợp lý.
• Chứng cứ bạn vẫn chăm lo cho con: cấp dưỡng, học phí, viện phí, quà tặng phù hợp, liên hệ với trường/lớp.
• Thông tin về tác động đến con: con sợ hãi, né tránh bất thường, bị hỏi cung, bị buộc chọn phe hoặc bị kéo vào mâu thuẫn.
• Người chứng kiến nếu có, nhưng phải dùng thận trọng để không làm con chịu áp lực thêm.

Khi nào yêu cầu thi hành án?

Nếu bản án/quyết định đã có nội dung rõ về việc giao con, cấp dưỡng hoặc quyền/nghĩa vụ liên quan mà một bên không thực hiện, có thể cân nhắc thủ tục thi hành án dân sự. Trường hợp này cần xem kỹ bản án/quyết định ghi cụ thể đến đâu, bên kia không thực hiện nội dung nào và bạn đã có tài liệu chứng minh việc không thực hiện hay chưa.

Không phải mọi mâu thuẫn thăm con đều nên đi thẳng tới thi hành án. Nếu lịch thăm con chưa rõ, cách giao nhận con chưa cụ thể hoặc hai bên chưa từng thống nhất lịch, luật sư thường sẽ khuyên bạn ghi lại mốc việc, đề xuất lịch thăm con rõ ràng trước, rồi mới tính bước tiếp theo.

Khi nào có thể yêu cầu hạn chế quyền thăm nom?

Người trực tiếp nuôi con không được cản trở việc thăm nom chỉ vì giận người kia. Nhưng nếu người không trực tiếp nuôi con lạm dụng việc thăm con để gây rối, đe dọa, kích động con chống lại người nuôi, đưa con đến môi trường không an toàn hoặc làm ảnh hưởng xấu đến việc chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con, người trực tiếp nuôi con có thể cân nhắc yêu cầu Tòa án hạn chế quyền thăm nom.

Phần khó là chứng cứ. Nếu chỉ nói “người kia làm con sợ” thì chưa đủ. Cần mốc sự việc, tài liệu y tế/tâm lý nếu có, tin nhắn, người chứng kiến, phản ánh của trường/lớp hoặc các dấu hiệu cụ thể cho thấy việc thăm nom đang gây hại cho con.

Nên thương lượng lịch thăm con thế nào?

Lịch thăm con nên rõ nhưng vẫn đủ linh hoạt cho đời sống của trẻ. Ví dụ: ngày/giờ gặp, địa điểm giao nhận, người đưa đón, thời gian báo trước khi thay đổi lịch, việc gọi điện/video call, dịp lễ/tết/sinh nhật và cách xử lý khi con ốm hoặc có lịch học.

Nếu hai bên quá căng, có thể bắt đầu bằng lịch ngắn, nơi gặp trung lập, có người thân hỗ trợ và tăng dần khi con ổn định. Mục tiêu không phải là thắng người cũ, mà là giữ cho con có quan hệ lành mạnh với cả cha và mẹ.

Nếu bản án chưa ghi lịch thăm con rõ thì sao?

Nhiều bản án/quyết định chỉ ghi chung quyền thăm nom mà không nêu ngày giờ cụ thể. Khi đó, người bị cản gặp con thường rất khó chứng minh bên kia vi phạm lịch nào. Cách thực tế là gửi đề xuất lịch thăm con bằng văn bản hoặc tin nhắn có mốc rõ: tuần nào, giờ nào, địa điểm giao nhận, thời gian báo trước khi thay đổi và cách liên hệ khi con ốm hoặc bận học.

Nếu bên kia liên tục từ chối dù lịch đề xuất hợp lý, những phản hồi đó sẽ trở thành tài liệu quan trọng để luật sư đánh giá bước tiếp theo. Đừng chỉ nói “họ không cho gặp”; hãy biến việc bị cản trở thành một chuỗi mốc việc có thể kiểm tra.

Bài viết liên quan nên đọc tiếp

• Ly hôn có con nhỏ: Tòa án xét quyền nuôi con thế nào?
• Chồng có được ly hôn đơn phương và giành quyền nuôi con không?
• Đơn phương ly hôn có được quyền nuôi con không?
• Nghĩa vụ cấp dưỡng sau ly hôn
• Phí thuê luật sư ly hôn

Câu hỏi thường gặp

Mẹ đang nuôi con có được cấm cha gặp con không?

Không được tự ý cấm nếu không có căn cứ. Người không trực tiếp nuôi con vẫn có quyền và nghĩa vụ thăm nom con. Chỉ khi việc thăm nom bị lạm dụng và gây ảnh hưởng xấu đến con thì có thể yêu cầu Tòa án hạn chế quyền thăm nom.

Cha không cấp dưỡng thì có mất quyền thăm con không?

Không tự động mất quyền thăm con. Nghĩa vụ cấp dưỡng cần được xử lý bằng yêu cầu thực hiện nghĩa vụ hoặc thi hành án nếu có bản án/quyết định, không nên tự biến thành lệnh cấm gặp con.

Bị cản gặp con nhiều lần thì nên làm đơn gì?

Cần xem bản án/quyết định đã ghi rõ quyền thăm con hay chưa. Có trường hợp cần yêu cầu thi hành án, có trường hợp cần đề xuất lịch thăm con rõ hơn, và có trường hợp phải khởi kiện/yêu cầu thay đổi nội dung liên quan đến con.