Tiền thai sản là tài sản chung hay riêng khi ly hôn? Cách nhìn đúng

Tiền thai sản là tài sản chung hay riêng khi ly hôn? Đây là câu hỏi tưởng nhỏ nhưng rất dễ gây tranh cãi, nhất là khi vợ chồng đang mâu thuẫn tiền bạc, con còn nhỏ và khoản tiền thai sản được chuyển vào tài khoản cá nhân của người mẹ. Không nên trả lời máy móc rằng chắc chắn là chung hoặc chắc chắn là riêng trong mọi trường hợp.

Cách nhìn đúng là phải xem: khoản tiền phát sinh trong thời kỳ hôn nhân hay sau khi ly hôn; đã nhận hay chưa nhận; còn tồn tại hay đã chi cho sinh nở, chăm sóc mẹ và con; hai bên có thỏa thuận gì không; và người yêu cầu chia có chứng minh được đây là tài sản còn lại để phân chia hay không.

Tiền thai sản là khoản tiền gì?

Tiền thai sản là khoản chế độ bảo hiểm xã hội gắn với người lao động đủ điều kiện hưởng khi mang thai, sinh con hoặc nhận nuôi con nuôi theo quy định. Khoản tiền này thường được chuyển cho người lao động, có thể qua đơn vị sử dụng lao động hoặc cơ quan bảo hiểm xã hội tùy trường hợp.

Về bản chất, đây là khoản tiền phát sinh từ quan hệ lao động và bảo hiểm xã hội của một người. Nhưng khi đặt trong quan hệ hôn nhân, câu hỏi tài sản chung hay riêng lại phải đối chiếu với quy định về tài sản vợ chồng và thực tế sử dụng khoản tiền đó.

Tiền thai sản có mặc nhiên là tài sản riêng của người mẹ không?

Không nên hiểu theo hướng mặc nhiên là tài sản riêng chỉ vì tiền được chuyển vào tài khoản của người mẹ. Trong hôn nhân, thu nhập và các khoản tiền hợp pháp phát sinh trong thời kỳ hôn nhân có thể được xem xét trong khối tài sản chung, trừ khi có căn cứ xác định là tài sản riêng hoặc khoản tiền đã được dùng cho nhu cầu thiết yếu, chăm sóc mẹ và con.

Tuy nhiên, cũng không nên tách khoản tiền thai sản khỏi mục đích thực tế của nó. Đây là khoản hỗ trợ trong giai đoạn mang thai, sinh con, nghỉ sinh và chăm sóc con nhỏ. Nếu tiền đã được sử dụng hợp lý cho viện phí, phục hồi sức khỏe, sữa, bỉm, chăm sóc con, sinh hoạt trong thời gian nghỉ sinh, thì khi ly hôn thường không còn “khoản tiền” để chia như một tài sản độc lập.

Những tình huống thường gặp khi tranh chấp tiền thai sản

Thời điểm nhận tiền rất quan trọng

Thời điểm nhận tiền giúp xác định khoản tiền có phát sinh và còn tồn tại trong thời kỳ hôn nhân hay không. Nhưng chỉ thời điểm nhận chưa đủ. Có trường hợp quyền hưởng phát sinh khi hai bên còn là vợ chồng, nhưng tiền được chuyển sau; cũng có trường hợp tiền nhận trong hôn nhân nhưng đã dùng hết cho việc sinh nở và chăm sóc con trước khi ly hôn.

Vì vậy, khi tranh chấp tiền thai sản, hãy lập dòng thời gian: ngày sinh con, ngày nghỉ thai sản, ngày nhận tiền, số tiền nhận, ngày phát sinh mâu thuẫn, ngày nộp đơn ly hôn, ngày bản án/quyết định ly hôn có hiệu lực và các khoản chi chính.

Tiền thai sản đứng trong tài khoản ai có quyết định tài sản chung riêng không?

Không. Tài khoản nhận tiền là chứng cứ về người nhận và dòng tiền, nhưng không tự quyết định toàn bộ bản chất tài sản. Tài sản chung có thể nằm trong tài khoản cá nhân của một người; tài sản riêng cũng có thể bị trộn lẫn nếu đưa vào tài khoản dùng chung và chi tiêu lẫn với tiền chung.

Nếu muốn bảo vệ quan điểm của mình, đừng chỉ nói “tiền trong tài khoản tôi”. Hãy chuẩn bị sao kê, lịch sử chi tiêu, chứng cứ khoản tiền đã dùng cho mẹ và con, hoặc chứng cứ hai bên có thỏa thuận đây là khoản dành riêng cho việc chăm sóc sau sinh.

Cần chuẩn bị chứng cứ gì?

Nếu tiền thai sản đã dùng cho con thì có phải hoàn lại không?

Nếu khoản tiền đã được sử dụng hợp lý cho việc sinh nở, chăm sóc mẹ và nuôi con nhỏ, việc yêu cầu “hoàn lại một nửa” thường cần được xem xét rất kỹ. Người yêu cầu phải chỉ ra khoản tiền nào còn lại, khoản nào chi không hợp lý, hoặc căn cứ nào cho rằng tiền đã bị sử dụng sai mục đích.

Đừng nhầm lẫn giữa tranh chấp tài sản và nghĩa vụ cấp dưỡng. Tiền thai sản đã chi cho con không làm mất đi trách nhiệm cấp dưỡng sau ly hôn của người không trực tiếp nuôi con. Nếu có con nhỏ, xem thêm ly hôn có con nhỏ: Tòa án xem xét những gì.

Nên thỏa thuận thế nào để tránh tranh chấp?

Nếu hai bên còn có thể trao đổi, nên thống nhất rõ khoản tiền thai sản đã dùng vào việc gì, khoản nào còn lại, khoản nào dành cho con và khoản nào liên quan đến chi phí sinh nở của người mẹ. Thỏa thuận càng cụ thể, càng giảm khả năng sau này một bên yêu cầu “chia lại” bằng cảm tính.

Trong hồ sơ ly hôn thuận tình hoặc khi thương lượng tài sản, không nên gộp tiền thai sản vào một câu chung như “tiền ai người đó giữ” nếu thực tế khoản tiền đang bị tranh chấp. Hãy ghi rõ số tiền, hiện trạng, mục đích sử dụng và nghĩa vụ cấp dưỡng sau ly hôn nếu có con nhỏ.

Khi nào nên hỏi luật sư?

Nên hỏi luật sư nếu bên kia yêu cầu chia tiền thai sản, nghi ngờ bạn che giấu tài sản, có khoản nợ gia đình, có tranh chấp quyền nuôi con hoặc khoản tiền thai sản còn trong tài khoản tiết kiệm. Luật sư sẽ giúp bạn phân biệt tài sản, chi phí nuôi con, nợ chung và nghĩa vụ cấp dưỡng.

Các bài nên đọc thêm: xác định tài sản chung, tài sản riêng của vợ chồng, tài sản riêng có phải chia khi ly hôn không, ly hôn có cần luật sư không, và ly hôn vì mâu thuẫn tiền bạc.

Câu hỏi thường gặp

Tiền thai sản chuyển vào tài khoản vợ thì chồng có được chia không?

Không thể kết luận chỉ dựa vào tài khoản nhận tiền. Cần xem khoản tiền phát sinh khi nào, còn hay đã chi, dùng vào việc gì, có thỏa thuận không và có chứng cứ về số dư còn lại không.

Tiền thai sản đã dùng trả viện phí, mua đồ cho con thì có bị chia không?

Nếu chứng minh được đã chi hợp lý cho sinh nở, chăm sóc mẹ và con, cần trình bày rõ với chứng cứ chi tiêu. Khi tiền không còn tồn tại như tài sản độc lập, yêu cầu chia sẽ phải được xem xét rất cụ thể.

Nhận tiền thai sản sau khi ly hôn thì có liên quan tài sản chung không?

Cần xem quyền hưởng phát sinh trong thời kỳ hôn nhân hay sau khi hôn nhân đã chấm dứt, và khoản tiền có liên quan đến chi phí mẹ/con trong giai đoạn nào. Đây là tình huống nên hỏi luật sư nếu có tranh chấp.

Chi phí luật sư cho tranh chấp tiền thai sản có cao không?

Thông thường đây là tranh chấp nhỏ hơn so với nhà đất, nhưng có thể phức tạp nếu gắn với tài sản khác, nợ chung hoặc quyền nuôi con. Xem thêm phí thuê luật sư ly hôn.