Bộ Công Thương đang đề xuất một cơ chế mới trong dự thảo sửa đổi Luật Điện lực, cho phép phân bổ dần các khoản chi phí sản xuất, cung ứng điện chưa được tính đủ vào giá bán lẻ điện trong các kỳ điều chỉnh tiếp theo. Đề xuất này được xem là giải pháp pháp lý quan trọng nhằm xử lý khoản lỗ lũy kế gần 45.000 tỷ đồng của EVN sau giai đoạn biến động mạnh về chi phí đầu vào.
Vì sao EVN phát sinh khoản lỗ lũy kế gần 45.000 tỷ đồng?
Theo cơ quan quản lý, giai đoạn 2022-2023 là thời kỳ ngành điện chịu áp lực rất lớn khi giá nhiên liệu đầu vào tăng mạnh nhưng giá bán lẻ điện chưa phản ánh đầy đủ thực tế.
Những nguyên nhân chính gồm:
Giữ ổn định giá điện năm 2022 để hỗ trợ nền kinh tế
Sau đại dịch Covid-19, giá điện được duy trì nhằm hỗ trợ phục hồi sản xuất, kinh doanh và ổn định đời sống người dân.
Biến động giá nhiên liệu toàn cầu
Xung đột Nga – Ukraine khiến giá than nhập khẩu, khí và nhiều chi phí sản xuất điện tăng mạnh.
Điều chỉnh giá điện năm 2023 chưa đủ bù chi phí
Dù giá điện đã được tăng, mức điều chỉnh vẫn thấp hơn đáng kể so với chi phí thực tế.
Kết quả, EVN ghi nhận khoản lỗ khoảng 50.029 tỷ đồng trong hai năm, tạo áp lực lớn lên cân đối tài chính doanh nghiệp.
Bộ Công Thương đề xuất cơ chế phân bổ lỗ vào giá điện như thế nào?
Theo dự thảo, thay vì tính toàn bộ chi phí phát sinh vào một lần điều chỉnh giá, các khoản chưa được tính đủ sẽ được cộng dồn và phân bổ dần vào những kỳ điều chỉnh tiếp theo.
Cụ thể:
- Chi phí sản xuất, cung ứng điện chưa tính đủ sẽ được chuyển sang các lần điều chỉnh sau
- Các khoản tồn đọng trước thời điểm luật mới có hiệu lực cũng được phép chia nhỏ để xử lý dần
- Việc điều chỉnh sẽ có biên độ phù hợp nhằm tránh gây “sốc” cho người dân và doanh nghiệp
Điều này đồng nghĩa áp lực tài chính có thể được giãn ra theo thời gian thay vì tăng giá đột biến.
Giá điện có tăng mạnh trong thời gian tới?
Bộ Công Thương cho rằng chưa thể mặc định việc phân bổ chi phí sẽ dẫn đến tăng mạnh giá điện ngay lập tức.
Trong những giai đoạn thuận lợi như:
- Nguồn thủy điện dồi dào
- Giá nhiên liệu giảm
- Hiệu quả vận hành hệ thống cải thiện
…thì phần chi phí tồn đọng có thể được xử lý mà không tạo áp lực lớn lên giá bán lẻ.
Tình hình tài chính EVN hiện nay ra sao?
Nhờ hoạt động kinh doanh cải thiện trong năm 2024 và 2025, khoản lỗ lũy kế của công ty mẹ EVN đã giảm mạnh.
Số liệu đáng chú ý:
- Lỗ giai đoạn 2022-2023: khoảng 50.029 tỷ đồng
- Lỗ lũy kế còn lại sau năm 2024: khoảng 44.792 tỷ đồng
- Dự kiến đến hết 2025: còn khoảng 5.611 tỷ đồng
Điều này cho thấy sức ép tài chính đang giảm dần, nhưng cơ chế pháp lý dài hạn vẫn được xem là cần thiết.
Những tranh luận xung quanh đề xuất này
Đề xuất phân bổ lỗ vào giá điện từng gây nhiều tranh luận khi được đưa ra trong quá trình sửa Nghị định 72.
Các vấn đề được quan tâm gồm:
Tính pháp lý
Liệu có phù hợp khi đưa khoản lỗ quá khứ vào giá điện tương lai?
Tính minh bạch
Người dân và doanh nghiệp cần được làm rõ cách tính toán, kiểm toán và phân bổ.
Áp lực chi phí
Giá điện tăng dù theo lộ trình vẫn có thể ảnh hưởng tới chi phí sản xuất, tiêu dùng và lạm phát.
Doanh nghiệp và người dân cần lưu ý gì?
Nếu cơ chế này được thông qua, giá điện trong tương lai có thể tiếp tục được điều chỉnh linh hoạt hơn theo biến động đầu vào, thay vì neo cố định trong thời gian dài.
Điều này có thể giúp ngành điện ổn định tài chính, nhưng đồng thời đòi hỏi:
- Minh bạch chi phí
- Lộ trình hợp lý
- Hạn chế tối đa tác động tiêu cực tới nền kinh tế
Bài toán đặt ra không chỉ là xử lý khoản lỗ của EVN, mà còn là cân bằng giữa ba mục tiêu quan trọng
LGz
Ổn định tài chính ngành điện – Bảo vệ người tiêu dùng – Duy trì sức cạnh tranh của doanh nghiệp
Trong bối cảnh giá năng lượng toàn cầu còn nhiều biến động, đây sẽ tiếp tục là chủ đề nhận được sự quan tâm lớn từ người dân, doanh nghiệp và giới hoạch định chính sách.
Danh mục
