LegalZone
Lạm dụng chức vụ quyền hạn chiếm đoạt tài sản: căn cứ khởi tố và thẩm quyền
Tội lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản cần được đánh giá qua chủ thể có chức vụ, thủ đoạn lạm dụng vị trí công tác, giá trị tài sản và chứng cứ chiếm đoạt.
Mốc pháp lý cần kiểm tra
Tại thời điểm rà soát ngày 09/06/2026, nhóm bài hình sự này cần đối chiếu Văn bản hợp nhất 135/VBHN-VPQH hợp nhất Bộ luật Hình sự và Văn bản hợp nhất 104/VBHN-VPQH hợp nhất Bộ luật Tố tụng hình sự.
RỦI RO HÌNH SỰ DOANH NGHIỆP
Tách vai trò cá nhân và dữ liệu công ty trước khi gửi hồ sơ
Khi giám đốc, kế toán, nhân viên hoặc pháp nhân có rủi ro hình sự, cần kiểm tra xung đột, đầu mối được phép cung cấp tài liệu và phạm vi luật sư tham gia.
Với hành vi thường được gọi là “cưỡng bức bán dâm”, cần phân loại đúng theo Điều 327, Điều 328, Điều 329 hoặc các tội xâm phạm tình dục, mua bán người, giữ người trái pháp luật nếu hồ sơ có dấu hiệu tương ứng; không nên tự tạo một tội danh không có trong điều luật.
Với hành vi lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản, cần kiểm tra Điều 355 Bộ luật Hình sự, giá trị tài sản, chủ thể có chức vụ quyền hạn, thủ đoạn lợi dụng vị trí công tác và thẩm quyền khởi tố theo tố tụng hình sự.
Điều 355 xử lý hành vi nào?
Tội lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản đặt trọng tâm vào chủ thể có chức vụ, quyền hạn đã lợi dụng vị trí công tác để chiếm đoạt tài sản của người khác. Đây không phải mọi tranh chấp tài sản có yếu tố cán bộ, nhân viên đều là tội phạm chức vụ.
Cần chứng minh ba nhóm vấn đề: người bị tố giác có chức vụ, quyền hạn; hành vi chiếm đoạt gắn với việc lạm dụng vị trí đó; và giá trị tài sản hoặc điều kiện truy cứu trách nhiệm hình sự đã đủ theo luật.
Ngưỡng và tình tiết quan trọng
- Khung cơ bản áp dụng khi chiếm đoạt tài sản trị giá từ 2.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng hoặc dưới 2.000.000 đồng nhưng có điều kiện luật định như đã bị xử lý kỷ luật hoặc đã bị kết án mà chưa được xóa án tích.
- Khung tăng nặng cần xem các yếu tố như có tổ chức, thủ đoạn xảo quyệt, phạm tội nhiều lần, giá trị tài sản lớn, gây thiệt hại lớn hoặc chiếm đoạt tiền/tài sản thuộc quỹ chính sách, trợ cấp, cứu trợ.
- Các mốc tài sản 100.000.000 đồng, 500.000.000 đồng, 1.000.000.000 đồng và mốc thiệt hại 1.000.000.000 đồng, 3.000.000.000 đồng, 5.000.000.000 đồng có ý nghĩa phân hóa khung hình phạt.
- Cần phân biệt tội này với tham ô tài sản, nhận hối lộ, lừa đảo chiếm đoạt tài sản, lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản hoặc vi phạm quy định quản lý tài sản.
Căn cứ khởi tố thường nằm ở đâu?
- Đơn tố giác, đơn kiến nghị khởi tố hoặc kết luận thanh tra, kiểm tra, kiểm toán, kiểm tra nội bộ.
- Tài liệu chứng minh chức vụ, quyền hạn: quyết định bổ nhiệm, phân công nhiệm vụ, quy chế quản lý, ủy quyền, quyền phê duyệt hoặc quyền quản lý tài sản.
- Chứng cứ chiếm đoạt: chuyển khoản, phiếu thu, hợp đồng, hồ sơ giải ngân, chứng từ giả, lời khai, dữ liệu kế toán hoặc dữ liệu hệ thống.
- Tài liệu xác định thiệt hại, định giá tài sản và quan hệ nhân quả giữa hành vi lạm dụng chức vụ với việc mất tài sản.
Thẩm quyền xử lý cần xác định theo hồ sơ
Tùy chủ thể và lĩnh vực, vụ việc có thể được tiếp nhận bởi cơ quan điều tra công an, cơ quan điều tra trong quân đội hoặc cơ quan điều tra của viện kiểm sát nếu thuộc nhóm tội phạm trong hoạt động tư pháp. Sau khi tiếp nhận, cơ quan có thẩm quyền sẽ phân loại tin báo, xác minh và quyết định khởi tố hoặc không khởi tố theo Bộ luật Tố tụng hình sự.
Gửi câu hỏi cho LegalZone
Nếu bạn cần rà soát vụ việc về lạm dụng chức vụ quyền hạn chiếm đoạt tài sản, hãy gửi đơn trình báo, biên bản, tin nhắn, chứng cứ giao nhận tiền, giấy tờ chức vụ, tài liệu y tế hoặc mô tả sự việc cụ thể qua fanpage LegalZone.
Tải văn bản pháp luật
Các văn bản dưới đây hỗ trợ tra cứu nhanh và tải về khi cần chuẩn bị hồ sơ.
- Văn bản hợp nhất 135/VBHN-VPQH hợp nhất Bộ luật Hình sự – phần 1 (PDF)
- Văn bản hợp nhất 135/VBHN-VPQH hợp nhất Bộ luật Hình sự – phần 2 (PDF)
- Văn bản hợp nhất 135/VBHN-VPQH hợp nhất Bộ luật Hình sự – phần 3 (PDF)
- Văn bản hợp nhất 135/VBHN-VPQH hợp nhất Bộ luật Hình sự – phần 4 (PDF)
- Văn bản hợp nhất 104/VBHN-VPQH hợp nhất Bộ luật Tố tụng hình sự – phần 1 (PDF)
- Văn bản hợp nhất 104/VBHN-VPQH hợp nhất Bộ luật Tố tụng hình sự – phần 2 (PDF)
- Văn bản hợp nhất 104/VBHN-VPQH hợp nhất Bộ luật Tố tụng hình sự – phần 3 (PDF)
Câu hỏi thường gặp
Mọi cán bộ chiếm giữ tiền đều là Điều 355 không?
Không. Cần xem tài sản bị chiếm đoạt là của ai, chủ thể có chức vụ quyền hạn gì và hành vi có gắn với việc lạm dụng chức vụ hay không.
Giá trị tài sản bao nhiêu thì có thể bị khởi tố?
Khung cơ bản bắt đầu từ 2.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng, hoặc dưới 2.000.000 đồng nhưng có điều kiện luật định.
Ai có thẩm quyền tiếp nhận tố giác?
Tùy chủ thể và lĩnh vực, có thể là cơ quan điều tra công an, quân đội hoặc cơ quan điều tra của viện kiểm sát nếu thuộc thẩm quyền đặc thù.
Bài viết đã được LegalZone rà soát và cập nhật theo bộ nguồn nội bộ ngày 09/06/2026. Nội dung có tính hướng dẫn chung; vụ việc cụ thể cần đối chiếu chứng cứ, lời khai, thiệt hại, giám định và quyết định của cơ quan có thẩm quyền.
