Ly hôn với người mất tích: phải tuyên bố mất tích trước không?

Ly hôn với người mất tích thường không bắt đầu bằng câu hỏi “viết đơn ly hôn thế nào”, mà bắt đầu bằng câu hỏi khó hơn: người kia đã đủ điều kiện để Tòa án tuyên bố mất tích chưa. Nếu vợ hoặc chồng chỉ bỏ đi, cắt liên lạc, không về nhà nhưng chưa có quyết định tuyên bố mất tích, hồ sơ ly hôn có thể bị yêu cầu làm rõ địa chỉ, tống đạt hoặc chuyển hướng thủ tục.

Người tìm đến LegalZone trong nhóm việc này thường đã mệt vì chờ đợi quá lâu: không biết hôn nhân còn treo đến bao giờ, muốn ổn định cuộc sống, muốn đăng ký kết hôn sau này, muốn giải quyết con chung hoặc tài sản nhưng lại không có người kia để ký. Vì vậy, bài này tách rõ hai việc: yêu cầu tuyên bố mất tích và yêu cầu ly hôn, để tránh nộp đơn sai ngay từ bước đầu.

Khi nào được coi là đủ hướng tuyên bố mất tích để ly hôn?

Điểm mốc quan trọng là người đó biệt tích 2 năm liền trở lên và đã áp dụng đầy đủ biện pháp thông báo, tìm kiếm theo thủ tục của Bộ luật Tố tụng dân sự nhưng vẫn không có tin tức xác thực về việc còn sống hay đã chết. Thời hạn 2 năm được tính từ ngày biết được tin tức cuối cùng; nếu không xác định được ngày cụ thể thì cách tính phải lùi về mốc tháng hoặc năm theo quy định của Bộ luật Dân sự.

Với ly hôn, nếu vợ hoặc chồng của người đã bị Tòa án tuyên bố mất tích yêu cầu ly hôn, Tòa án có căn cứ để giải quyết cho ly hôn theo Luật Hôn nhân và gia đình. Nói ngắn gọn: không phải cứ người kia “đi đâu không rõ” là đủ, mà cần chứng minh tình trạng biệt tích và đi đúng thủ tục tuyên bố mất tích nếu hồ sơ đang rơi vào nhóm này.

Ly hôn với người mất tích khác gì ly hôn vắng mặt?

Hai nhóm này rất dễ bị nhầm. Ly hôn vắng mặt thường dùng khi vẫn xác định được bị đơn hoặc người yêu cầu vắng mặt ở một giai đoạn tố tụng nhất định. Còn ly hôn với người mất tích đặt trọng tâm vào việc không có tin tức xác thực trong thời gian dài và cần quyết định tuyên bố mất tích của Tòa án.

Nếu vẫn biết rõ địa chỉ của người kia nhưng họ không hợp tác, không nhận giấy tờ, không đến Tòa, bạn nên đọc bài thủ tục ly hôn đơn phương vắng mặt. Nếu vấn đề là chưa đủ điều kiện ly hôn hoặc chưa biết căn cứ đơn phương, đọc thêm điều kiện ly hôn đơn phương.

Thứ tự làm hồ sơ: tuyên bố mất tích trước hay ly hôn trước?

Với trường hợp người kia thật sự biệt tích, hướng an toàn thường là chuẩn bị hồ sơ yêu cầu Tòa án tuyên bố mất tích. Sau khi có quyết định tuyên bố mất tích, người còn lại nộp hoặc tiếp tục yêu cầu ly hôn. Trong thực tế, cần kiểm tra cách Tòa án địa phương hướng dẫn tiếp nhận hồ sơ để tránh nộp thiếu yêu cầu hoặc thiếu tài liệu chứng minh việc tìm kiếm.

1. Xác định mốc tin tức cuối cùng: ngày cuối cùng gọi điện, nhắn tin, gửi tiền, về nhà, làm việc hoặc có xác nhận còn sống.
2. Thu thập chứng cứ tìm kiếm: xác nhận của gia đình, nơi cư trú cuối cùng, tin nhắn, đơn trình báo, thông tin hỏi tìm, tài liệu từ chính quyền hoặc cơ quan liên quan nếu có.
3. Nộp yêu cầu tuyên bố mất tích: kèm tài liệu chứng minh đã biệt tích đủ thời gian và đã tìm kiếm.
4. Chờ thủ tục thông báo tìm kiếm: sau khi thụ lý, Tòa án ra quyết định thông báo tìm kiếm; thời hạn thông báo theo thủ tục tố tụng là 4 tháng kể từ ngày đăng, phát thông báo lần đầu.
5. Nộp hoặc tiếp tục hồ sơ ly hôn: dùng quyết định tuyên bố mất tích làm tài liệu chính để yêu cầu chấm dứt hôn nhân.

Đây là nhóm việc không nên “đoán thủ tục”. Chỉ cần nhầm giữa mất tích, vắng mặt, không hợp tác hoặc bỏ đi khỏi nơi cư trú, hồ sơ có thể bị treo ở khâu thụ lý, tống đạt hoặc yêu cầu bổ sung.

Hồ sơ ly hôn với người mất tích cần chuẩn bị gì?

Hồ sơ sẽ phụ thuộc vào giai đoạn bạn đang ở: chưa có quyết định tuyên bố mất tích, đang làm thủ tục tuyên bố mất tích, hay đã có quyết định. Về cơ bản, nên chuẩn bị theo từng nhóm tài liệu dưới đây:

• Giấy đăng ký kết hôn hoặc bản trích lục nếu bản chính bị mất, bị giữ hoặc không thể lấy.
• Giấy tờ nhân thân của người yêu cầu ly hôn và thông tin nhân thân của người mất tích nếu còn lưu giữ.
• Tài liệu về nơi cư trú cuối cùng, nơi làm việc cuối cùng, thông tin gia đình, quê quán, số điện thoại, tài khoản, địa chỉ liên lạc từng dùng.
• Chứng cứ về mốc liên lạc cuối cùng và các biện pháp tìm kiếm đã thực hiện.
• Quyết định tuyên bố mất tích của Tòa án nếu đã có.
• Giấy khai sinh của con chung, tài liệu về người đang trực tiếp chăm sóc con, nhu cầu cấp dưỡng nếu có yêu cầu.
• Tài liệu về tài sản chung, nợ chung, người đang quản lý tài sản của người mất tích nếu có yêu cầu giải quyết.

Nếu đang thiếu giấy tờ hôn nhân hoặc giấy tờ con chung, xem thêm bài hồ sơ ly hôn đơn phương thiếu giấy tờ xử lý thế nào. Nếu cần nhìn toàn bộ tiến trình, đọc thủ tục ly hôn đơn phương.

Con chung, tài sản và khoản nợ xử lý thế nào?

Nếu có con chung, Tòa án vẫn phải xem xét người trực tiếp chăm sóc con, điều kiện ổn định của con và nghĩa vụ cấp dưỡng nếu có căn cứ. Vấn đề khó là người mất tích không thể trình bày quan điểm, nên người yêu cầu cần chuẩn bị rõ quá trình trực tiếp nuôi con, chi phí thực tế, nơi học, nơi ở và sự hỗ trợ của gia đình. Bài liên quan: ly hôn có con nhỏ: Tòa án xem xét những gì.

Với tài sản, cần phân biệt tài sản chung của vợ chồng, tài sản riêng, tài sản đang do người mất tích đứng tên và tài sản cần người quản lý. Nếu sau bản án/quyết định ly hôn có nghĩa vụ phải thi hành, có thể cần đối chiếu thêm Văn bản hợp nhất 115/VBHN-VPQH về Luật Thi hành án dân sự. Nếu tài sản là nhà đất, tiền góp vốn, khoản vay hoặc tài khoản chung, hãy đọc thêm chia tài sản khi ly hôn.

Những lỗi khiến hồ sơ dễ bị kéo dài

• Gọi người kia là “mất tích” nhưng thực tế vẫn biết địa chỉ hoặc vẫn có liên hệ qua người thân.
• Không xác định được mốc tin tức cuối cùng, chỉ nói chung là “đi lâu rồi”.
• Không có tài liệu chứng minh đã tìm kiếm hoặc không trình bày rõ đã tìm kiếm bằng cách nào.
• Trộn quá nhiều yêu cầu con, tài sản, nợ chung vào đơn nhưng không có chứng cứ tương ứng.
• Không chuẩn bị phương án quản lý tài sản, chăm sóc con hoặc cấp dưỡng sau khi ly hôn.
• Nộp hồ sơ theo mẫu chung trên mạng, không tách thủ tục tuyên bố mất tích và thủ tục ly hôn.

Bài viết liên quan nên đọc tiếp

• Thủ tục ly hôn đơn phương vắng mặt
• Điều kiện ly hôn đơn phương
• Hồ sơ ly hôn đơn phương
• Thủ tục ly hôn đơn phương
• Ly hôn có con nhỏ: Tòa án xem xét những gì?
• Chia tài sản khi ly hôn
• Dịch vụ tư vấn ly hôn đơn phương
• Phí thuê luật sư ly hôn

Câu hỏi thường gặp

Người kia đi hơn 2 năm nhưng thỉnh thoảng có tin nhắn thì có phải mất tích không?

Chưa chắc. Nếu vẫn có tin tức xác thực cho thấy người kia còn sống hoặc còn liên hệ, cần đánh giá kỹ. Trường hợp này có thể phù hợp hơn với ly hôn đơn phương, ly hôn vắng mặt hoặc hồ sơ có yếu tố địa chỉ/tống đạt, không nhất thiết là tuyên bố mất tích.

Có quyết định tuyên bố mất tích rồi thì có được kết hôn ngay không?

Chưa nên hiểu như vậy. Muốn chấm dứt quan hệ hôn nhân để kết hôn với người khác, người còn lại vẫn cần có bản án hoặc quyết định ly hôn có hiệu lực. Quyết định tuyên bố mất tích là căn cứ quan trọng để yêu cầu ly hôn, không tự động thay thế bản án hoặc quyết định ly hôn.

Người mất tích quay về sau khi đã ly hôn thì sao?

Nếu người bị tuyên bố mất tích trở về hoặc có tin tức xác thực là còn sống, họ hoặc người có quyền lợi liên quan có thể yêu cầu hủy quyết định tuyên bố mất tích. Tuy nhiên, quyết định ly hôn đã có hiệu lực vẫn cần được xem xét theo quy định pháp luật liên quan, không tự động làm quan hệ hôn nhân quay lại như cũ.