LegalZone
Định giá tài sản khi ly hôn thường phát sinh khi hai bên không thống nhất giá trị nhà đất, xe ô tô, cổ phần, phần vốn góp, tài sản kinh doanh hoặc công trình xây dựng. Nếu Tòa án không có căn cứ giá trị tương đối khách quan, việc chia tài sản và tính nghĩa vụ thanh toán chênh lệch rất dễ bế tắc.
Điểm cần nắm là định giá không chỉ để “biết tài sản bao nhiêu tiền”. Kết quả định giá có thể ảnh hưởng trực tiếp đến phần tài sản mỗi bên được nhận, khoản tiền thanh toán chênh lệch, án phí phần tài sản và chiến lược gộp hay tách yêu cầu. Vì vậy, trước khi yêu cầu định giá, bạn nên biết khi nào thật sự cần, ai nộp tiền trước và cần chuẩn bị chứng cứ gì.
Tài sản tranh chấp chưa thống nhất giá?
LegalZone rà chứng cứ trước khi định giá
Gửi giấy tờ nhà đất, xe, sao kê, hợp đồng mua bán, ảnh hiện trạng và giá trị hai bên đang đưa ra. Luật sư sẽ giúp xác định có nên yêu cầu định giá ngay hay cần bổ sung chứng cứ trước.
Khi nào cần định giá tài sản khi ly hôn?
Không phải vụ ly hôn có tài sản nào cũng phải định giá. Nếu hai bên thống nhất được tài sản chung, tài sản riêng, giá trị và phương án thanh toán chênh lệch, Tòa án có thể xem xét thỏa thuận đó nếu tự nguyện, hợp pháp và không nhằm trốn tránh nghĩa vụ.
Định giá thường cần thiết khi hai bên đưa ra giá quá khác nhau, không thỏa thuận được giá, một bên nghi ngờ bên kia cố tình khai thấp giá trị, hoặc tài sản có tính đặc thù như nhà đất đang thế chấp, nhà xây trên đất riêng, tài sản kinh doanh, máy móc, cổ phần, phần vốn góp. Với tài sản là nhà đất, giá trị thực tế còn phụ thuộc vị trí, pháp lý, hiện trạng sử dụng, quy hoạch, tranh chấp, khả năng chuyển nhượng và tài sản gắn liền với đất.
| Tình huống | Có nên định giá không? | Lý do cần cân nhắc |
|---|---|---|
| Hai bên thống nhất giá và phương án chia | Thường chưa cần | Có thể ghi nhận thỏa thuận nếu rõ ràng, tự nguyện, hợp pháp |
| Hai bên đưa ra giá lệch lớn | Nên cân nhắc | Giá trị tài sản ảnh hưởng trực tiếp phần chia và nghĩa vụ thanh toán |
| Một bên giữ tài sản, bên kia nhận tiền chênh lệch | Thường cần căn cứ giá | Nếu giá thấp, người nhận tiền có thể thiệt; nếu giá cao, người giữ tài sản có thể quá tải |
| Tài sản đang thế chấp ngân hàng | Cần rà kỹ trước khi định giá | Phải tính cả nghĩa vụ nợ, tình trạng bảo đảm và khả năng xử lý tài sản |
| Tài sản kinh doanh, cổ phần, phần vốn góp | Nên hỏi luật sư trước | Giá trị phụ thuộc sổ sách, dòng tiền, nghĩa vụ thuế, nợ và quyền quản trị |
| Nhà đất có người thứ ba liên quan | Cần thận trọng | Có thể phát sinh thẩm định tại chỗ, xác minh và tranh chấp ngoài quan hệ vợ chồng |
Có thể tự thỏa thuận giá hoặc chọn tổ chức thẩm định giá không?
Đương sự có quyền cung cấp giá tài sản đang tranh chấp, thỏa thuận về giá tài sản hoặc thỏa thuận lựa chọn tổ chức thẩm định giá. Đây thường là hướng tiết kiệm thời gian nếu hai bên còn khả năng trao đổi và tài sản không quá phức tạp. Tuy nhiên, thỏa thuận giá cần thực tế, có căn cứ và không nên ghi thấp bất thường chỉ để giảm nghĩa vụ tài chính.
Nếu hai bên chọn tổ chức thẩm định giá, cần thống nhất rõ tài sản được thẩm định, thời điểm thẩm định, hồ sơ cung cấp, người thanh toán chi phí và việc sử dụng kết quả trong vụ án.
Nếu không thống nhất được tổ chức thẩm định giá, không thống nhất giá hoặc Tòa án có căn cứ cho rằng mức giá các bên đưa ra thấp bất thường so với thị trường nhằm trốn tránh nghĩa vụ, Tòa án có thể ra quyết định định giá và thành lập Hội đồng định giá theo thủ tục tố tụng. Khi đó, việc chuẩn bị chứng cứ về hiện trạng và giá thị trường vẫn rất quan trọng; bạn không nên phó mặc hoàn toàn cho Hội đồng định giá.
Chưa rõ tài sản chung, riêng hay phần được chia?
Định giá chỉ có ý nghĩa khi đã xác định đúng tài sản nào cần chia và căn cứ hình thành tài sản. Nếu còn vướng tài sản chung, tài sản riêng, nhà đất hoặc nợ, hãy đọc bài nền trước.
Tòa án định giá tài sản như thế nào?
Trong vụ án ly hôn có tranh chấp tài sản, Tòa án có thể ra quyết định định giá khi có yêu cầu của một hoặc các bên, khi các bên không thỏa thuận được giá, không chọn được tổ chức thẩm định giá, hoặc có dấu hiệu giá đưa ra không phù hợp.
Việc định giá thường đi cùng yêu cầu xem xét, thẩm định tại chỗ nếu tài sản là nhà đất, công trình, máy móc hoặc tài sản cần kiểm tra hiện trạng. Trên thực tế, giá trị tài sản không chỉ nằm trên giấy tờ. Một căn nhà có thể khác giá vì diện tích sử dụng thực tế, tình trạng xây dựng, lối đi, thế chấp, tranh chấp với người thứ ba hoặc phần công trình không thể hiện đầy đủ trên giấy chứng nhận.
Người tham gia vụ án nên theo dõi kỹ thông báo của Tòa, chuẩn bị tài liệu hiện trạng và ghi nhận ý kiến nếu thấy quá trình định giá chưa đầy đủ. Nếu không nêu ý kiến đúng thời điểm, việc phản đối kết quả về sau có thể khó hơn.
Ai phải nộp tạm ứng và ai chịu chi phí cuối cùng?
Chi phí định giá không giống án phí, dù cả hai đều có thể phát sinh trong vụ ly hôn có tài sản. Người yêu cầu định giá thường phải chuẩn bị khoản tạm ứng theo thông báo. Nếu việc định giá do Tòa án quyết định vì các bên không thống nhất được giá hoặc có căn cứ cần định giá, nghĩa vụ nộp tạm ứng và chịu chi phí sẽ được xác định theo quy định tố tụng và kết quả giải quyết vụ án.
Khi vụ án kết thúc, chi phí định giá có thể được phân bổ lại. Nếu yêu cầu của một bên không được chấp nhận, bên đó có thể phải chịu chi phí tương ứng. Nếu Tòa án chia tài sản chung, mỗi người được chia tài sản có thể phải chịu chi phí định giá tương ứng với tỷ lệ giá trị phần tài sản được chia, trừ trường hợp có thỏa thuận hoặc căn cứ khác. Vì vậy, người nộp trước chưa chắc là người chịu cuối cùng toàn bộ chi phí.
| Khoản cần phân biệt | Nộp lúc nào | Ai thường nộp trước | Ai chịu cuối cùng |
|---|---|---|---|
| Tạm ứng chi phí định giá | Khi Tòa yêu cầu để tiến hành định giá | Người yêu cầu hoặc người có nghĩa vụ theo thông báo | Có thể được phân bổ lại trong bản án/quyết định |
| Chi phí định giá tài sản | Sau khi có chi phí thực tế | Thường lấy từ khoản tạm ứng | Theo kết quả giải quyết yêu cầu tài sản và quy định tố tụng |
| Chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ | Khi cần kiểm tra hiện trạng | Người yêu cầu hoặc theo thông báo của Tòa | Có thể phân bổ theo kết quả vụ án |
| Án phí phần tài sản | Khi bản án/quyết định xác định nghĩa vụ | Có thể có tạm ứng án phí riêng | Gắn với phần tài sản hoặc nghĩa vụ được xác định |
| Phí luật sư | Theo thỏa thuận dịch vụ | Người thuê luật sư | Thường do người thuê tự chi trả nếu không có thỏa thuận/căn cứ khác |
Nếu bạn đang nhầm giữa án phí và chi phí định giá, xem thêm bài ai chịu án phí khi ly hôn có tranh chấp tài sản. Nếu cần dự trù tổng chi phí hồ sơ, đọc bài phí ly hôn.
Sợ định giá xong mới phát sinh chi phí lớn?
LegalZone giúp dự trù trước khi yêu cầu
Luật sư sẽ rà phạm vi tài sản, khả năng chứng minh, chi phí tố tụng có thể phát sinh và phương án thương lượng để tránh yêu cầu định giá quá rộng.
Không đồng ý kết quả định giá thì làm gì?
Không đồng ý kết quả định giá không có nghĩa là chỉ cần nói “giá này thấp” hoặc “giá này cao”. Bạn cần chỉ ra căn cứ cụ thể: hiện trạng tài sản bị ghi nhận sai, thiếu tài sản gắn liền với đất, không xem xét giấy tờ sửa chữa, so sánh giá thị trường không phù hợp, thời điểm định giá không sát thực tế, hoặc có tài liệu mới làm thay đổi giá trị.
Trong một số trường hợp, đương sự có thể đề nghị định giá lại nếu có căn cứ cho rằng kết quả lần đầu không chính xác hoặc không phù hợp với giá thị trường. Nếu không có tài liệu mới hoặc lý do rõ ràng, khả năng được chấp nhận sẽ thấp và còn có thể phát sinh thêm chi phí.
Thời điểm phản ứng cũng quan trọng. Nếu bạn phát hiện sai sót khi xem xét hiện trạng hoặc khi nhận kết quả, nên ghi nhận ý kiến sớm, cung cấp tài liệu bổ sung và yêu cầu Tòa án xem xét trong hồ sơ. Chờ đến sát phiên tòa mới phản đối thường làm thế chủ động giảm đi.
Hồ sơ nên chuẩn bị trước khi yêu cầu định giá
Hồ sơ càng rõ, việc định giá càng ít rủi ro. Với nhà đất, bạn cần giấy chứng nhận, hợp đồng mua bán, hồ sơ xây dựng/sửa chữa nếu có, ảnh hiện trạng, thông tin thế chấp, nghĩa vụ nợ và tài liệu về người đang quản lý sử dụng. Với xe, cần đăng ký xe, hợp đồng mua bán, hồ sơ vay và tình trạng xe. Với cổ phần hoặc phần vốn góp, cần hồ sơ doanh nghiệp, tỷ lệ sở hữu, báo cáo tài chính, sổ sách, dòng tiền và nghĩa vụ nợ.
Không nên chỉ đưa một con số “giá thị trường” không có căn cứ. Bạn có thể chuẩn bị dữ liệu giao dịch tương tự, thông tin niêm yết, chứng thư thẩm định giá nếu có, sao kê thanh toán hoặc văn bản từ ngân hàng để Tòa án có thêm dữ liệu xem xét.
Có nên tách yêu cầu tài sản để tránh định giá kéo dài?
Nếu tài sản phức tạp, có nhiều người liên quan, cần định giá nhiều lần hoặc đang thiếu hồ sơ, việc đưa toàn bộ tài sản vào vụ ly hôn có thể làm thời gian giải quyết kéo dài. Nhưng nếu tài sản là chỗ ở duy nhất, liên quan trực tiếp đến con chung hoặc có nguy cơ bị bán, chuyển nhượng, việc chờ vụ án khác có thể làm bạn mất lợi thế. Trước khi quyết định, nên đọc bài có nên tách yêu cầu chia tài sản khi ly hôn.
Khi nào nên hỏi luật sư
Bạn nên hỏi luật sư trước khi yêu cầu định giá nếu tài sản có giá trị lớn, nhà đất đang thế chấp, tài sản đứng tên một người nhưng hình thành trong hôn nhân, có công trình xây trên đất riêng, tài sản liên quan đến công ty hoặc một bên giữ toàn bộ hồ sơ.
Luật sư sẽ giúp bạn xác định có nên yêu cầu định giá ngay không, cần bổ sung chứng cứ nào trước, có nên thuê thẩm định giá độc lập để tham khảo và cách phản ứng nếu kết quả định giá bất lợi.
Cần rà hồ sơ trước khi định giá?
LegalZone kiểm tra tài sản, nợ và chứng cứ
Gửi danh mục tài sản, giấy tờ đứng tên, giá hai bên đang đưa ra, ảnh hiện trạng và mục tiêu của bạn. Chúng tôi sẽ đề xuất hướng yêu cầu, thương lượng hoặc tách tài sản phù hợp.
Nguồn pháp lý tham khảo
Các nội dung trong bài được xây dựng trên cơ sở: Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 về định giá tài sản, thẩm định giá tài sản, xem xét thẩm định tại chỗ, tạm ứng và nghĩa vụ chịu chi phí tố tụng; Luật Hôn nhân và gia đình 2014 về nguyên tắc chia tài sản chung của vợ chồng khi ly hôn; Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 về án phí, lệ phí Tòa án; thực tiễn giải quyết tranh chấp tài sản trong vụ án hôn nhân gia đình tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền.
FAQ
Ly hôn có nhà đất thì có bắt buộc định giá không?
Không bắt buộc trong mọi trường hợp. Nếu hai bên thống nhất được giá trị và phương án chia, Tòa án có thể xem xét thỏa thuận. Định giá thường phát sinh khi không thống nhất giá, tài sản phức tạp hoặc cần căn cứ khách quan để chia.
Người yêu cầu định giá có phải chịu toàn bộ chi phí không?
Người yêu cầu thường phải nộp tạm ứng trước, nhưng người chịu cuối cùng phụ thuộc kết quả giải quyết vụ án, phần yêu cầu được chấp nhận và quy định tố tụng. Người nộp trước chưa chắc chịu toàn bộ.
Có được dùng chứng thư thẩm định giá tự thuê không?
Có thể cung cấp để Tòa án xem xét như tài liệu tham khảo hoặc chứng cứ, nhưng việc chấp nhận đến đâu phụ thuộc hồ sơ, ý kiến các bên và thủ tục tố tụng. Nếu hai bên không thống nhất, Tòa án vẫn có thể định giá theo thủ tục.
Không đồng ý kết quả định giá thì có yêu cầu định giá lại được không?
Có thể đề nghị nếu có căn cứ cụ thể cho rằng kết quả không chính xác hoặc không phù hợp với giá thị trường. Cần nêu lý do, tài liệu chứng minh và thực hiện đúng thời điểm, tránh yêu cầu chung chung.
Định giá tài sản có làm vụ ly hôn kéo dài không?
Có thể. Việc định giá, thẩm định tại chỗ, bổ sung hồ sơ và xử lý phản đối kết quả đều có thể làm vụ án kéo dài. Nếu tài sản phức tạp, nên hỏi luật sư để chọn gộp hay tách yêu cầu tài sản.
