Hòa giải ly hôn: bắt buộc không, nên nói gì và không nên ký gì?

Hòa giải ly hôn là giai đoạn khiến nhiều người căng thẳng nhất: phải gặp lại người kia, sợ bị ép ký, sợ nói sai làm mất quyền nuôi con, sợ thỏa thuận tài sản quá vội hoặc không biết có bắt buộc phải tham gia hay không.

Điều quan trọng là không coi buổi hòa giải như một buổi “nói cho xong”. Đây thường là thời điểm Tòa án ghi nhận quan điểm của hai bên về hôn nhân, con chung, cấp dưỡng, tài sản, nợ và khả năng đoàn tụ. Nếu chuẩn bị tốt, bạn sẽ biết việc nào có thể thỏa thuận, việc nào phải giữ yêu cầu và giấy tờ nào cần bổ sung.

Hòa giải ly hôn có bắt buộc không?

Cần phân biệt ba bối cảnh khác nhau. Nhiều người nhầm “hòa giải ở cơ sở” với “hòa giải tại Tòa án”, rồi nghĩ rằng không qua tổ dân phố hoặc xã phường thì không được ly hôn. Cách hiểu này dễ làm mất thời gian.

Điều người đi hòa giải thật sự cần chuẩn bị

Chuẩn bị câu trả lời về tình trạng hôn nhân

Tòa án thường cần biết mâu thuẫn có nghiêm trọng không, hai bên còn khả năng đoàn tụ không, đã ly thân chưa, nguyên nhân chính là gì và có chứng cứ nào cho thấy đời sống chung không thể kéo dài. Bạn không cần kể lan man, nhưng cần nói rõ các mốc chính và tránh biến buổi làm việc thành cuộc tranh cãi cảm xúc.

Chuẩn bị phần con chung

Nếu có con, hãy chuẩn bị thông tin cụ thể: con đang ở với ai, ai đưa đón, ai trả học phí, chi phí sinh hoạt hàng tháng, nơi ở hiện tại, trường học, sức khỏe, thời gian chăm sóc thực tế của mỗi bên và đề xuất cấp dưỡng. Nếu chỉ nói “tôi muốn nuôi con” mà không có dữ kiện, lập luận sẽ yếu.

Đọc thêm: ly hôn có con nhỏ: Tòa án xem xét những gì.

Chuẩn bị phần tài sản và nợ

Nếu có nhà đất, xe, công ty, tài khoản, khoản vay hoặc tài sản đang do một bên giữ giấy tờ, hãy lập bảng trước: tài sản là gì, ai đứng tên, hình thành khi nào, nguồn tiền từ đâu, hiện do ai quản lý và bạn muốn Tòa án giải quyết thế nào. Không nên đến buổi hòa giải rồi mới bắt đầu nhớ từng tài sản.

Đọc thêm: chia tài sản khi ly hôn.

Không nên ký gì trong buổi hòa giải?

Không phải văn bản nào tại buổi làm việc cũng bất lợi. Nhưng có những nội dung không nên ký vội nếu bạn chưa hiểu hậu quả. Đặc biệt là thỏa thuận liên quan đến quyền nuôi con, cấp dưỡng, chia tài sản, nhận nợ, tự nguyện rút yêu cầu hoặc xác nhận đã tự thỏa thuận xong tài sản.

• Không ký thỏa thuận cấp dưỡng mơ hồ: cần rõ số tiền, thời điểm trả, cách trả, điều chỉnh khi hoàn cảnh thay đổi.
• Không ký “không yêu cầu chia tài sản” nếu tài sản chưa rà đủ: nhiều người ký vì muốn xong nhanh rồi sau đó khó quay lại.
• Không xác nhận khoản nợ chung nếu chưa kiểm tra: cần xem khoản vay phục vụ nhu cầu chung hay riêng, ai nhận tiền, chứng cứ nào.
• Không rút yêu cầu chỉ vì bị gây áp lực: nếu cần thêm thời gian, có thể đề nghị ghi nhận cần bổ sung tài liệu hoặc cần tư vấn trước.

Nếu không muốn gặp trực tiếp người kia thì làm gì?

Không ít vụ ly hôn có bạo lực, đe dọa, kiểm soát tài chính hoặc một bên gây áp lực tâm lý. Nếu bạn lo an toàn, đừng chỉ im lặng hoặc tự ý bỏ mọi buổi làm việc. Hãy chuẩn bị lý do, chứng cứ, tài liệu y tế, tin nhắn, ghi nhận của cơ quan có thẩm quyền nếu có, và hỏi luật sư về cách trình bày để vừa bảo vệ mình vừa không làm chậm hồ sơ.

Trong một số tình huống, người tham gia tố tụng có thể đề nghị Tòa án xem xét cách làm việc phù hợp. Việc có được chấp nhận hay không phụ thuộc hồ sơ cụ thể, nên cần chuẩn bị bằng văn bản và chứng cứ thay vì chỉ nói miệng.

Hòa giải thành và không thành khác nhau thế nào?

Nếu hai bên thống nhất được toàn bộ vấn đề và thỏa thuận hợp pháp, Tòa án có thể ghi nhận theo thủ tục phù hợp. Nếu không thống nhất, vụ việc tiếp tục theo hướng giải quyết yêu cầu hoặc vụ án. “Không hòa giải thành” không có nghĩa là bạn thua; nhiều vụ phải đi tiếp vì có tranh chấp thật về con, tài sản hoặc nghĩa vụ cấp dưỡng.

Điểm cần chú ý là biên bản phải phản ánh đúng nội dung bạn đã trình bày. Nếu biên bản ghi thiếu hoặc ghi khác ý, bạn nên đề nghị điều chỉnh trước khi ký.

Căn cứ pháp luật cần hiểu đúng

Khi xử lý hòa giải ly hôn, thường phải đối chiếu Luật Hôn nhân và gia đình về tự nguyện ly hôn, quyền nuôi con, cấp dưỡng, tài sản chung riêng; Bộ luật Tố tụng dân sự về trình tự làm việc, chứng cứ, hòa giải và công nhận thỏa thuận; quy định về án phí, lệ phí nếu có yêu cầu tài sản; và quy định thi hành án dân sự nếu sau bản án/quyết định một bên không tự nguyện thực hiện.

LegalZone không khuyên người đọc học thuộc điều luật trước buổi hòa giải. Việc hữu ích hơn là chuẩn bị câu trả lời, chứng cứ và giới hạn thỏa thuận: điều gì có thể nhượng bộ, điều gì không nên ký nếu chưa rõ hậu quả.

Checklist trước buổi hòa giải ly hôn

Bài viết liên quan nên đọc tiếp

• Thủ tục ly hôn thuận tình
• Ly hôn đơn phương khi bên kia không hợp tác
• Hồ sơ ly hôn đơn phương
• Quyền thăm con sau ly hôn
• Án phí, lệ phí trong tố tụng dân sự

Câu hỏi thường gặp

Không hòa giải được thì có ly hôn được không?

Có thể. Không thống nhất tại buổi hòa giải không đồng nghĩa vụ việc dừng lại. Tòa án sẽ tiếp tục xem xét theo hồ sơ, chứng cứ và yêu cầu của các bên.

Có nên đưa người thân đi cùng buổi hòa giải không?

Cần xem giấy triệu tập và quy định tham gia làm việc trong hồ sơ cụ thể. Người thân có thể hỗ trợ tâm lý, nhưng người có quyền, nghĩa vụ trong vụ việc vẫn phải tự trình bày hoặc có người bảo vệ/đại diện hợp lệ theo quy định.

Đã lỡ ký thỏa thuận bất lợi thì có sửa được không?

Cần xem văn bản đã ký là gì, đang ở giai đoạn nào và Tòa án đã ra quyết định/bản án chưa. Hãy giữ bản chụp văn bản và hỏi luật sư sớm, vì càng để lâu càng khó xử lý.