Khi nhận quyết định thu hồi đất hoặc quyết định cưỡng chế, nhiều người thường cho rằng chỉ cần gửi đơn khiếu nại là cơ quan nhà nước phải dừng toàn bộ quá trình thực hiện. Tuy nhiên, quy định hiện hành không vận hành theo cách đó.
Theo Luật Đất đai 2024 và văn bản hướng dẫn thi hành, người dân vẫn có quyền khiếu nại để bảo vệ quyền lợi của mình, nhưng việc khiếu nại không mặc nhiên làm đình chỉ quyết định thu hồi hoặc cưỡng chế đã được ban hành đúng thẩm quyền.
Nếu đang gặp tình huống thu hồi đất, cưỡng chế hoặc cần đánh giá tính hợp pháp của quyết định hành chính, người dân nên tìm hiểu kỹ quy định hoặc tham khảo ý kiến chuyên môn từ Legalzone.vn để lựa chọn hướng xử lý phù hợp.
Khiếu nại quyết định thu hồi đất, quyết định cưỡng chế được quy định như thế nào?
Điều 40 Nghị định 102/2024/NĐ-CP quy định người có đất bị thu hồi và các tổ chức, cá nhân có liên quan có quyền khiếu nại đối với:
- Quyết định kiểm đếm bắt buộc;
- Quyết định cưỡng chế thực hiện kiểm đếm bắt buộc;
- Quyết định thu hồi đất;
- Quyết định cưỡng chế thu hồi đất.
Việc giải quyết được thực hiện theo quy định của pháp luật về khiếu nại.
Một điểm rất quan trọng cần lưu ý:
Nộp đơn khiếu nại không đồng nghĩa với việc dừng thu hồi đất hoặc dừng cưỡng chế.
Legalzone
Trong thời gian chưa có quyết định giải quyết khiếu nại, quyết định kiểm đếm bắt buộc, quyết định thu hồi đất hoặc quyết định cưỡng chế vẫn tiếp tục được thực hiện theo quy định.
Tuy nhiên, nếu cơ quan có thẩm quyền kết luận việc thu hồi đất là trái pháp luật thì:
- Việc cưỡng chế phải dừng lại nếu chưa hoàn thành;
- Quyết định thu hồi đất đã ban hành phải bị hủy bỏ;
- Người bị ảnh hưởng có thể được xem xét bồi thường thiệt hại phát sinh từ quyết định hành chính trái pháp luật.
Đây là cơ chế nhằm bảo đảm hoạt động quản lý nhà nước nhưng vẫn bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất.
Có tranh chấp quyền sử dụng đất thì có phải chờ giải quyết xong mới thu hồi không?
Nhiều người cho rằng chỉ cần phát sinh tranh chấp đất đai thì việc thu hồi đất sẽ tự động dừng lại.
Thực tế không phải vậy.
Theo Điều 40 Nghị định 102/2024/NĐ-CP, nếu việc thu hồi đất liên quan đến quyền và lợi ích của tổ chức, cá nhân khác thì cơ quan có thẩm quyền vẫn được tiếp tục thực hiện kiểm đếm, thu hồi đất và cưỡng chế theo quy định.
Điều đó có nghĩa là cơ quan nhà nước không bắt buộc phải chờ giải quyết xong toàn bộ tranh chấp quyền sử dụng đất giữa các bên mới được thực hiện quyết định thu hồi.
Người sử dụng đất cần phân biệt rõ:
- Khiếu nại quyết định hành chính về đất đai;
- Tranh chấp quyền sử dụng đất giữa các chủ thể.
Hai thủ tục này có thể diễn ra đồng thời nhưng không phải lúc nào cũng làm dừng việc thu hồi đất.
Các trường hợp Nhà nước thu hồi đất do vi phạm pháp luật đất đai
Theo Điều 81 Luật Đất đai 2024, một số trường hợp có thể bị thu hồi đất gồm:
- Sử dụng đất không đúng mục đích và tiếp tục vi phạm sau khi đã bị xử phạt;
- Hủy hoại đất và tái phạm;
- Đất được giao hoặc cho thuê không đúng đối tượng hoặc không đúng thẩm quyền;
- Nhận chuyển nhượng hoặc nhận tặng cho quyền sử dụng đất trái quy định;
- Đất được Nhà nước giao quản lý nhưng để xảy ra tình trạng lấn, chiếm;
- Không thực hiện nghĩa vụ tài chính với Nhà nước;
- Không đưa đất vào sử dụng trong thời hạn luật định;
- Dự án đầu tư chậm tiến độ hoặc bỏ đất không sử dụng vượt thời hạn cho phép.
Riêng đối với dự án đầu tư chậm tiến độ, pháp luật cho phép gia hạn sử dụng đất tối đa 24 tháng và chủ đầu tư phải thực hiện nghĩa vụ tài chính tương ứng. Hết thời gian gia hạn mà vẫn không đưa đất vào sử dụng thì Nhà nước có thể thu hồi mà không bồi thường về đất, tài sản gắn liền với đất và chi phí đầu tư còn lại theo quy định.
Một số lưu ý thực tế khi khiếu nại quyết định thu hồi đất
Nhiều trường hợp mất quyền lợi không phải vì không có căn cứ khiếu nại mà vì thực hiện sai thủ tục ngay từ đầu.
Các lỗi phổ biến gồm:
- Gửi đơn sai cơ quan có thẩm quyền;
- Khiếu nại quá thời hiệu;
- Chỉ phản đối bằng lời nói nhưng không lập hồ sơ;
- Không lưu giữ tài liệu chứng minh việc nhận quyết định.
Trong thực tế, chuẩn bị đúng hồ sơ và xác định đúng căn cứ pháp lý thường quan trọng hơn việc gửi đơn đến nhiều nơi cùng lúc.
Nếu hồ sơ có yếu tố phức tạp hoặc liên quan đến bồi thường, tái định cư, cưỡng chế thu hồi đất thì nên rà soát pháp lý trước khi thực hiện thủ tục khiếu nại để tránh mất thời gian và quyền lợi.
Danh mục
