Theo Nghị định số 357/2022/NĐ-CP của Chính phủ, từ ngày 1 tháng 3 năm 2023, mỗi căn nhà, căn hộ chung cư và sản phẩm bất động sản sẽ được gắn một mã định danh điện tử riêng biệt.
Cơ cấu mã định danh điện tử
Mã định danh này bao gồm một chuỗi ký tự số và chữ, tối đa 40 ký tự. Cấu trúc của mã định danh điện tử cho các sản phẩm bất động sản được cấu thành từ các trường thông tin như sau: mã thông tin dự án, công trình; mã định danh địa điểm (nếu có); và dãy ký tự tự nhiên.
Minh bạch hóa thị trường bất động sản
Trao đổi với phóng viên báo Dân trí, ông Nguyễn Anh Quê – Chủ tịch G6 Group, Ủy viên Ban Chấp hành Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, khẳng định rằng thực tế việc định danh bất động sản không phải là vấn đề mới. Trước đây, mỗi thửa đất đã có số tờ, số thửa; mỗi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đều có số sổ riêng và các thông tin này không trùng lặp nhau.
Việc áp dụng mã định danh điện tử theo nghị định mới không tạo ra một khái niệm hoàn toàn mới mẻ, mà thực chất là thống nhất cách định danh trên phạm vi cả nước và đưa dữ liệu lên môi trường số. Điều này sẽ giúp cho người dân dễ dàng tra cứu thông tin, đồng thời khắc phục những hạn chế trước đây từng tồn tại trong hệ thống quản lý thông tin bất động sản.
Thống nhất hệ thống thông tin
GS. Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường, cũng nhận định rằng khi dữ liệu được số hóa và liên thông ở quy mô quốc gia, các hoạt động như tra cứu thông tin, thống kê, chuyển nhượng, hay thực hiện các nghiệp vụ liên quan đến bất động sản sẽ trở nên thuận lợi và minh bạch hơn.
Trước khi có nghị định này, vấn đề lớn nhất không nằm ở sự tồn tại của mã định danh mà ở phạm vi quản lý dữ liệu. Thực tế, việc quản lý dữ liệu chủ yếu dừng lại ở cấp huyện và được mở rộng lên cấp tỉnh, nhưng lại chưa cho phép việc quản lý tài sản nhà ở và đất đai ở quy mô quốc gia. Điều này đã làm cho công tác thống kê, tổng hợp dữ liệu phải đi qua nhiều tầng nấc, dẫn đến mất thời gian và thiếu tính đồng bộ.
Ông Võ cũng chỉ ra rằng việc gắn mã định danh điện tử là cơ sở quan trọng để minh bạch hóa thị trường bất động sản, điều này cũng tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của lĩnh vực này.
Tác động của mã định danh điện tử
Phân tích sâu hơn, ông Nguyễn Anh Quê nhấn mạnh rằng một trong những nguyên nhân khiến thị trường bất động sản vận hành chưa lành mạnh là do thông tin và lịch sử giao dịch còn thiếu minh bạch. Khi một bất động sản có mã định danh, tài sản đó sẽ có số hiệu riêng, gắn liền với chủ sở hữu cụ thể, và mọi lịch sử giao dịch, từ việc mua bán, chuyển nhượng đến cho tặng đều sẽ được ghi nhận xuyên suốt theo mã định danh.
Theo dõi lịch sử giao dịch
Cùng quan điểm với ông Quê, GS. Võ nhấn mạnh việc định danh bất động sản sẽ tạo ra dấu vết rõ ràng cho mọi giao dịch, từ việc chuyển nhượng cho con cái, cho tặng, hoặc mua bán qua nhiều lần. Điều này không chỉ giúp hạn chế các giao dịch mập mờ, mà còn giảm thiểu tình trạng giao dịch ngầm hoặc khai báo không đầy đủ.
Để đạt được điều này, cơ sở dữ liệu bất động sản không thể tồn tại độc lập, mà cần phải kết nối với các cơ sở dữ liệu khác như thuế, ngân hàng và công chứng. Khi đó, việc quản lý không chỉ dừng lại ở việc xác định “ai sở hữu tài sản gì”, mà còn tiến tới làm rõ nguồn tiền hình thành bất động sản, từ đó hạn chế tình trạng đầu cơ và việc đứng tên hộ.
Kinh nghiệm từ nước ngoài
GS. Đặng Hùng Võ cho rằng việc định danh bất động sản là xu hướng mà nhiều quốc gia đã áp dụng từ lâu. Ở các thị trường phát triển, minh bạch trong lĩnh vực bất động sản không chỉ đơn thuần là thông tin về thửa đất hay vị trí, mà còn bao gồm toàn bộ lịch sử chuyển nhượng và dòng tiền liên quan đến tài sản. Việt Nam đang từng bước tiến đến mô hình quản lý này, tuy nhiên, vẫn còn không ít thách thức cần vượt qua.
Cải cách thủ tục hành chính
Mặc dù việc gắn mã định danh điện tử mang lại nhiều lợi ích, cả hai chuyên gia đều nhất trí rằng người dân sẽ chỉ thực sự hưởng lợi khi công tác này đi kèm với cải cách thủ tục hành chính thực chất. Ông Quê cảnh báo rằng nếu chỉ dừng lại ở việc gắn mã, trong khi các giao dịch như chuyển nhượng, thừa kế hay chỉnh lý biến động vẫn phải nộp hồ sơ giấy và tuân theo quy trình cũ, thì người dân sẽ khó cảm nhận được lợi ích rõ ràng của hệ thống mới.
GS. Võ cũng nhấn mạnh rằng cần có cải cách đồng bộ trong các quy định pháp luật liên quan, từ luật đất đai, luật công chứng đến căn cước công dân. Nếu dữ liệu đã được điện tử hóa nhưng các quy định pháp luật vẫn yêu cầu người dân cung cấp giấy tờ bản cứng, cải cách sẽ không đạt được hiệu quả như mong đợi.
Triển vọng trong tương lai
Trên phương diện lâu dài, mã định danh điện tử sẽ giúp thị trường bất động sản vận hành mạch lạc hơn. Mọi giao dịch đều có thể được truy xuất rõ ràng: ai bán cho ai, giao dịch diễn ra vào thời điểm nào, và trong những bước tiếp theo, thậm chí sẽ cần phải giải trình nguồn tiền mua bất động sản. Khi đó, thị trường sẽ tiến gần hơn tới trạng thái minh bạch, lành mạnh và bền vững.
Danh mục
