Ngày 27 tháng 1, trong kỳ họp thứ 31, Hội đồng Nhân dân Thành phố Hà Nội đã thông qua Nghị quyết liên quan đến các nội dung chính của Quy hoạch tổng thể cho Thủ đô Hà Nội với tầm nhìn 100 năm. Đây là một cột mốc quan trọng, đánh dấu giai đoạn phát triển mới cho Thủ đô trong bối cảnh hội nhập và cạnh tranh toàn cầu.
Cực tăng trưởng trung tâm của quốc gia
Quy hoạch tổng thể mới nhằm biến Hà Nội – trung tâm chính trị và hành chính của quốc gia – trở thành cực tăng trưởng quan trọng, tạo ra không gian và dư địa phát triển cho thành phố, hướng tới việc đạt mức tăng trưởng kinh tế hai con số trong tương lai. Hà Nội sẽ được xác định tương xứng với vai trò của một quốc gia thu nhập cao theo định hướng xã hội chủ nghĩa, đồng thời trở thành động lực dẫn dắt sự phát triển cho Vùng Đồng bằng sông Hồng, Vùng Thủ đô và Vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc, cũng như toàn bộ đất nước.
Theo định hướng chiến lược, Hà Nội sẽ chuyển từ tầm nhìn phát triển đến năm 2065 sang việc nghiên cứu một chiến lược dài hạn hướng tới năm 2100, với các kịch bản phát triển được xây dựng cho các mốc thời gian như 2030 – 2035 – 2045 – 2050 – 2065 – 2085 – 2100, nhấn mạnh vào việc xây dựng một Thủ đô “Văn hóa – Bản sắc – Sáng tạo”.
Toàn bộ địa giới Thủ đô Hà Nội bao gồm 126 đơn vị hành chính cấp xã (51 phường và 75 xã), với tổng diện tích khoảng 3.359 km2. Quy hoạch này cũng đề ra việc lựa chọn kịch bản mở cho quy mô dân số mà không khống chế mức độ tăng dân số cơ học, mà thay vào đó sẽ quản lý dựa trên ngưỡng chịu tải của hạ tầng. Dự báo đến năm 2045, dân số Hà Nội sẽ đạt khoảng 15-16 triệu người; và đến năm 2065, dân số có thể dao động từ 17-19 triệu người. Đến năm 2100, dự kiến dân số không vượt quá 20 triệu người nhằm đảm bảo tiêu chuẩn mật độ, tránh gây áp lực lên đô thị và đồng thời phù hợp với yêu cầu trẻ hóa, hiện đại hóa nguồn nhân lực.
Định hình Thủ đô “Văn hóa – Bản sắc – Sáng tạo”
Hà Nội sẽ phát triển theo mô hình đô thị Đa cực – Đa trung tâm, Đa tầng – Đa lớp, hướng tới một thành phố “Văn hiến – Văn minh – Hiện đại”, vừa sáng tạo, vừa bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu. Theo quy hoạch, Hà Nội sẽ trở thành một trong những trung tâm kinh tế, giao dịch, du lịch, văn hóa, thể thao và thương mại hàng đầu của khu vực Đông Nam Á và châu Á – Thái Bình Dương; đồng thời cũng là trung tâm của Vùng Thủ đô và Vùng Đồng bằng sông Hồng, có vai trò tiên phong trong đổi mới sáng tạo và liên kết vùng, giúp lan tỏa ảnh hưởng trên toàn quốc.
Trong toàn bộ quy hoạch tổng thể quốc gia, Hà Nội không chỉ có trách nhiệm phát triển trong phạm vi địa bàn hành chính của mình, mà còn được xác định là hạt nhân dẫn dắt sự phát triển của Vùng Đồng bằng sông Hồng, cũng như các vùng kinh tế – xã hội liên vùng, kết nối chặt chẽ với các tỉnh như Thái Nguyên, Bắc Ninh, Hưng Yên, Ninh Bình và các vùng lân cận khác.
Thành phố có vai trò trung tâm trong việc điều phối và thúc đẩy phát triển hệ thống giao thông đa dạng, bao gồm đường bộ, đường sắt, đường thủy và hàng không; đồng thời Hà Nội cũng sẽ trở thành trung tâm tài chính, ngân hàng và thương mại toàn khu vực và quốc tế. Cấu trúc vùng đô thị sẽ được tổ chức theo mô hình “Chùm đô thị hướng tâm”, với 9 cực tăng trưởng cùng 9 trung tâm lớn, xác lập 9 trục không gian và hành lang kinh tế – đô thị bám theo các trục giao thông huyết mạch.
Cùng với chiến lược phát triển xanh và bền vững, quy hoạch cũng sẽ hình thành các hành lang xanh, vành đai xanh và mở rộng hệ thống công viên cây xanh, bảo tồn các hệ thống sông hồ và phát triển mô hình “làng trong phố – phố trong làng”.
Tái cấu trúc để tạo đột phá
Quy hoạch tổng thể Thủ đô cũng hướng tới việc giải quyết triệt để những vấn đề tồn tại lâu nay của Hà Nội. Mục tiêu là tạo ra một cuộc cách mạng về kiến trúc – cảnh quan đô thị, về nhà ở và về di sản; chuyển đổi từ tư duy “bảo tồn – cải tạo” sang “tái thiết giá trị”; hình thành một cấu trúc quy hoạch mới, giải phóng nguồn lực đất đai và kiến tạo giá trị mới, đồng thời tháo gỡ những điểm nghẽn hạ tầng, hướng đến một đô thị xanh, thông minh và bền vững.
Phạm vi tái cấu trúc sẽ tập trung chủ yếu từ Vành đai 3 trở vào, ưu tiên cho khu vực nội đô trong Vành đai 1 và Vành đai 2, gắn liền với bảo tồn và tôn tạo các khu vực, công trình có giá trị lịch sử, văn hóa và kiến trúc đặc trưng như trung tâm Ba Đình, hồ Gươm, khu phố cổ và phố cũ, cùng với khu vực hồ Tây và trục cảnh quan hai bên sông Hồng.
Kế hoạch tái cấu trúc không gian đô thị sẽ đi đôi với tái cấu trúc dân cư, theo chủ trương giãn dân ra khỏi nội đô. Những người dân thuộc diện di dời sẽ được bố trí tái định cư một cách linh hoạt: một phần tại chỗ, một phần tại các khu đô thị mới ở các cực tăng trưởng như Đông Anh, Gia Lâm, Hòa Lạc, nơi sẽ được đầu tư đồng bộ và hiện đại, chính thức đáp ứng đầy đủ nhu cầu hạ tầng xã hội, nhằm nâng cao chất lượng sống cho cư dân.
Thành phố cũng sẽ đặt mục tiêu giải quyết căn cơ các vấn đề như ùn tắc giao thông, ngập úng, ô nhiễm môi trường và an toàn thực phẩm. Hệ thống kết nối giao thông, bao gồm đường bộ, đường sắt liên vùng, các cầu vượt sông, các trục hướng tâm và các tuyến vành đai, sẽ được nghiên cứu và mở rộng trong quy hoạch tổng thể nhằm tạo ra một không gian phát triển đồng bộ và hiệu quả.
Về nguồn lực, tổng nhu cầu vốn cho giai đoạn 2026-2045 ước tính sẽ đạt khoảng 64,84 triệu tỷ đồng; trong đó, giai đoạn 2026-2035 sẽ cần khoảng 14,5 triệu tỷ đồng, còn giai đoạn 2036-2045 sẽ cần khoảng 50,34 triệu tỷ đồng. Quy hoạch còn xác định vai trò chủ yếu của khu vực tư nhân và nguồn lực xã hội bên cạnh đầu tư công cho các hạ tầng thiết yếu và đảm bảo an sinh xã hội.
Danh mục
