Án lệ về việc hủy kết hôn trái pháp luật: Phân tích và nhận định của Tòa án
Ngày 7 tháng 9 năm 2022, Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao đã thông qua một quyết định quan trọng liên quan đến pháp lý tại Việt Nam, cụ thể là Quyết định số 323/QĐ-CA ngày 14 tháng 10 năm 2022. Trong bối cảnh việc áp dụng các quy định của luật hôn nhân và gia đình, án lệ này mở ra nhiều khía cạnh về nhận thức và thực thi pháp luật.
Nguồn án lệ và nội dung chính
Án lệ này bắt nguồn từ Quyết định giám đốc thẩm số 04/2021/HNGĐ-GĐT, được Tòa án nhân dân tối cao ban hành vào ngày 7 tháng 7 năm 2021, với nội dung chính là yêu cầu hủy việc kết hôn trái pháp luật. Người yêu cầu, bà Nguyễn Thị S, nêu rõ rằng việc kết hôn giữa ông Phạm Bá H và bà Nguyễn Thị L là không hợp lệ do ông H chưa chấm dứt quan hệ hôn nhân thực tế với bà S trước khi đăng ký kết hôn với người khác.
Tình huống án lệ
Trường hợp cụ thể của bà S và ông H cho thấy họ đã sống chung như vợ chồng từ trước ngày 3 tháng 1 năm 1987, mà không thực hiện đăng ký kết hôn. Sau khi cư trú tại Canada, họ gặp nhiều mâu thuẫn, và trong khi chưa giải quyết ly hôn, ông H đã quyết định kết hôn với bà L tại Việt Nam.
Giải pháp pháp lý
Trong hoàn cảnh này, Tòa án tuyên bố rằng việc kết hôn của ông H và bà L là trái pháp luật. Bởi vì, theo quy định tại Điều 5 của luật hôn nhân và gia đình năm 2014, một quan hệ hôn nhân thực tế chưa được chấm dứt mà một trong hai bên lại tiến hành đăng ký kết hôn với cá nhân khác mà không có sự đồng ý của bên còn lại là vi phạm.
Quy định pháp luật liên quan
- Điều 5, Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định về quyền và nghĩa vụ của các bên trong quan hệ hôn nhân.
- Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 quy định quyền khởi kiện và giải quyết tranh chấp.
- Các nghị quyết và thông tư do Quốc hội và Tòa án liên tịch hướng dẫn thi hành các quy định của luật.
Tóm tắt nội dung vụ án
Bà S và ông H khởi đầu mối quan hệ của họ tại Việt Nam, có tổ chức đám cưới và có ba con chung. Họ sống hạnh phúc cho đến khi xảy ra mâu thuẫn, đặc biệt là sau khi ông H có quan hệ tình ái với bà L. Sự việc trở nên phức tạp khi ông H đăng ký kết hôn với bà L mà không chấm dứt quan hệ hôn nhân thực tế với bà S.
Ở phiên tòa sơ thẩm, Tòa án đã chấp nhận yêu cầu của bà S, xác nhận rằng việc kết hôn giữa ông H và bà L là không hợp pháp và cần phải hủy bỏ. Hậu quả pháp lý của sự việc cũng đã được định hình rõ ràng, bao gồm việc ông H và bà L phải chấm dứt quan hệ như vợ chồng.
Thống nhất về pháp lý
Sau phiên tòa phúc thẩm của Tòa án cấp cao tại Hà Nội đã diễn ra, quan điểm Tòa án không thừa nhận quan hệ giữa ông H mà bà S là hôn nhân thực tế do các yếu tố diễn ra ngoài lãnh thổ Việt Nam, dẫn tới không công nhận sự tồn tại của Hôn nhân thực tế trong phạm vi quy định của luật hôn nhân và gia đình tại Việt Nam.
Kết luận của Tòa án
Tòa án cấp phúc thẩm cuối cùng quyết định công nhận quan hệ hôn nhân giữa ông H và bà L là hợp pháp. Bằng sự quyết định này, Tòa án đã cho thấy sự không nhất quán trong việc thực hiện pháp luật và áp dụng các quy định của luật một cách chính xác.
Với sự kháng nghị từ Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, việc xem xét lại quy trình tố tụng trong vụ án này đã mở ra cơ hội cho việc yêu cầu hủy quyết định phúc thẩm, nhấn mạnh vai trò của Tòa án trong việc duy trì ổn định pháp luật và đảm bảo các quyền lợi hợp pháp của các bên trong quan hệ hôn nhân.
Như vậy, rất rõ ràng rằng trong các vụ án hôn nhân, mọi người cần nắm rõ quy định của luật và thực hiện đúng quy trình để bảo vệ quyền lợi của mình. Việc hiểu biết và tôn trọng nguyên tắc trong luật hôn nhân và gia đình không chỉ cần thiết cho cá nhân mà còn đóng góp vào sự ổn định và phát triển xã hội.
Chúng ta có thể thấy rằng việc giải quyết tranh chấp hôn nhân không chỉ dừng lại ở việc xem xét quan hệ giữa các cá nhân mà còn phải xem xét đến các quy định pháp luật hiện hành, đảm bảo sự công bằng và hợp pháp trong tất cả các mối quan hệ giữa con người với nhau.
Danh mục
