Nghị quyết 164/2024 về thí điểm xử lý vật chứng, tài sản trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử một số vụ việc, vụ án hình sự
Ngày 28 tháng 11 năm 2024, Quốc hội đã chính thức thông qua Nghị quyết 164/2024/QH15, quy định về việc thí điểm xử lý vật chứng và tài sản trong quá trình điều tra, truy tố và xét xử một số vụ việc, vụ án hình sự. Nghị quyết này ra đời nhằm cải thiện hiệu quả và tính minh bạch trong quá trình xử lý vật chứng, phát hiện và xử lý các vi phạm pháp luật liên quan đến tội phạm.
Những điểm nổi bật của Nghị quyết 164/2024/QH15
Nghị quyết 164/2024/QH15 định rõ việc thí điểm xử lý các vật chứng và tài sản bị thu giữ, tạm giữ, kê biên, phong tỏa trong quá trình thực hiện quá trình tố tụng, khởi tố và xét xử những vụ án thuộc diện theo dõi của Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng chống tham nhũng, lãng phí và tiêu cực.
Vật chứng và tài sản không thuộc phạm vi điều chỉnh của Nghị quyết này được quy định tại khoản 3 Điều 106 của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015.
Đối tượng áp dụng Nghị quyết
Nghị quyết 164/2024/QH15 áp dụng cho:
- Các cơ quan tiến hành tố tụng và người chịu trách nhiệm theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015.
- Những người tham gia tố tụng theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015.
- Các cơ quan, tổ chức và cá nhân khác có liên quan đến vụ việc.
Nguyên tắc thực hiện thí điểm xử lý vật chứng, tài sản như thế nào?
Theo Điều 2 của Nghị quyết 164/2024/QH15, việc thực hiện thí điểm xử lý vật chứng và tài sản phải tuân thủ các nguyên tắc cơ bản sau:
-
Tôn trọng quyền con người: Đảm bảo bảo vệ và thực hiện đầy đủ quyền con người và quyền công dân trong lĩnh vực tố tụng hình sự.
-
Đáp ứng yêu cầu thực tiễn: Xử lý kịp thời các vật chứng và tài sản mà không ảnh hưởng đến quá trình chứng minh vụ án; bảo đảm các nguồn lực phát triển và tránh lãng phí.
-
Kiểm soát quyền lực: Đảm bảo kiểm soát và giám sát chặt chẽ giữa các cơ quan tiến hành tố tụng, nhằm nâng cao trách nhiệm thực hành quyền công tố và chịu trách nhiệm trước pháp luật.
-
Quyền khiếu nại và bồi thường: Đảm bảo quyền khiếu nại, tố cáo và quyền bồi thường thiệt hại được thực hiện đúng theo quy định của pháp luật liên quan.
Biện pháp xử lý vật chứng, tài sản ra sao?
Nghị quyết 164/2024/QH15 quy định các biện pháp cụ thể để xử lý vật chứng và tài sản:
1. Trả lại tiền cho bị hại
Nếu vật chứng là tiền, việc trả lại cho người bị hại cần phải có văn bản đề nghị từ người bị hại và các bên liên quan. Cơ quan tiến hành tố tụng sẽ tiến hành trả lại cho họ theo tỷ lệ quy định trong pháp luật.
2. Nộp tiền bảo đảm
Đối với các vật chứng liên quan đến bất động sản và tài sản giá trị, nếu người bị buộc tội có nhu cầu khai thác sử dụng, họ có thể nộp tiền bảo đảm để được nhận lại tài sản.
3. Bán và chuyển nhượng
Nếu vật chứng thuộc quyền sở hữu hợp pháp và không có tranh chấp, cơ quan tố tụng có thể xem xét cho phép bán hoặc chuyển nhượng thông qua hình thức đấu giá công khai.
4. Giao cho chủ sở hữu
Vật chứng có thể được giao cho chủ sở hữu hợp pháp để quản lý, khai thác và sử dụng, với các điều kiện rõ ràng về trách nhiệm bảo quản.
5. Tạm ngừng giao dịch
Cơ quan tố tụng có thể thực hiện biện pháp tạm ngừng giao dịch để ngăn chặn hành vi tẩu tán hoặc hủy hoại tài sản liên quan đến vụ án.
Thẩm quyền và trình tự áp dụng
Việc áp dụng và hủy bỏ các biện pháp xử lý vật chứng và tài sản phải được thực hiện theo trình tự nhất định. Cụ thể:
-
Thủ trưởng hoặc lãnh đạo cơ quan điều tra, Viện trưởng Viện kiểm sát hoặc Chánh án Tòa án sẽ ra quyết định tùy theo từng giai đoạn trong tố tụng.
-
Mọi quyết định áp dụng, hủy bỏ các biện pháp xử lý sẽ được ghi rõ trong hồ sơ vụ án.
Lời kết
Nghị quyết 164/2024/QH15 không chỉ cải thiện quy trình xét xử các vụ án hình sự mà còn góp phần nâng cao hiệu quả kiểm soát và quản lý nhà nước về tài sản, qua đó phát huy vai trò của luật trong việc bảo vệ quyền lợi của công dân và bảo vệ công lý. Nghị quyết này sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 01 tháng 01 năm 2025 và áp dụng trong vòng ba năm, hoặc cho đến khi có quyết định khác của Quốc hội.
Xem thêm thông tin chi tiết tại trang web luật.
Danh mục
