LegalZone
Phát hành tiền là gì và ai có quyền phát hành tiền?
Người đọc thường nhầm phát hành tiền với in tiền. Về pháp lý, phát hành tiền là thẩm quyền của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đối với tiền giấy, tiền kim loại; còn việc in, đúc chỉ là một khâu sản xuất theo đặt hàng và quản lý của Nhà nước.
Phát hành tiền là gì?
Phát hành tiền là việc đưa tiền giấy, tiền kim loại do Ngân hàng Nhà nước phát hành vào lưu thông, đồng thời tổ chức thu tiền từ lưu thông về khi cần điều hòa tiền mặt. Trên thực tế, hoạt động này gắn với kho tiền, chi nhánh Ngân hàng Nhà nước, hệ thống ngân hàng và nhu cầu tiền mặt của nền kinh tế.
Nói ngắn gọn: phát hành tiền không phải là việc một tổ chức tự in thêm tiền rồi đưa ra thị trường. Đây là hoạt động thuộc thẩm quyền nhà nước, được quản lý theo Luật Ngân hàng Nhà nước và các văn bản về in, đúc, bảo quản, vận chuyển, điều hòa tiền mặt.
Ai có quyền phát hành tiền ở Việt Nam?
Chỉ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam có quyền phát hành tiền giấy, tiền kim loại của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Ngân hàng thương mại, công ty tài chính, ví điện tử hoặc doanh nghiệp không có quyền phát hành tiền Việt Nam dưới dạng tiền giấy, tiền kim loại để làm phương tiện thanh toán hợp pháp.
In tiền, đúc tiền và phát hành tiền khác nhau thế nào?
| Khái niệm | Bản chất | Điểm cần nhớ |
|---|---|---|
| In tiền, đúc tiền | Là khâu sản xuất vật chất ra tiền giấy hoặc tiền kim loại theo yêu cầu, tiêu chuẩn và đặt hàng của Nhà nước. | Quyết định 06/2025/QĐ-TTg quy định việc đặt hàng giữa Ngân hàng Nhà nước với cơ sở in, đúc tiền. |
| Phát hành tiền | Là việc Ngân hàng Nhà nước đưa tiền vào lưu thông và bảo đảm cung ứng đủ số lượng, cơ cấu tiền cho nền kinh tế. | Đây là thẩm quyền độc quyền của Ngân hàng Nhà nước theo Luật NHNN 2010. |
| Điều hòa tiền mặt | Là hoạt động đưa tiền ra lưu thông, thu tiền về, điều chuyển giữa kho tiền trung ương và các chi nhánh để đáp ứng nhu cầu tiền mặt. | Ngân hàng Nhà nước giải thích hoạt động này thông qua các nghiệp vụ thu, chi tiền mặt và nghiệp vụ khác của NHNN. |
| Lưu thông tiền tệ | Là quá trình tiền được sử dụng trong thanh toán, trao đổi hàng hóa, dịch vụ, nộp thuế, trả lương, tiết kiệm hoặc giao dịch khác. | Không phải mọi biến động tiền trong lưu thông đều là “in thêm tiền”. |
Quy trình phát hành và điều hòa tiền mặt diễn ra ra sao?
- Tiền được in, đúc theo kế hoạch và cơ chế đặt hàng phù hợp với quy định của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước.
- Tiền in, đúc được chuyển về hệ thống kho tiền trung ương, sau đó điều chuyển tới Ngân hàng Nhà nước chi nhánh tỉnh, thành phố để phục vụ phát hành và điều hòa tiền mặt.
- Việc đưa tiền ra lưu thông và thu tiền về được thực hiện thông qua hoạt động thu, chi tiền mặt và các nghiệp vụ khác của Ngân hàng Nhà nước.
- Ngân hàng Nhà nước theo dõi nhu cầu tiền mặt, cơ cấu mệnh giá, tình trạng tiền lưu thông và yêu cầu an toàn kho quỹ để bảo đảm lưu thông ổn định.
Phát hành tiền có phải cứ là “in thêm tiền” không?
Không nên hiểu đơn giản như vậy. Trong đời sống, cụm “in thêm tiền” thường được dùng để nói về rủi ro lạm phát hoặc chính sách tiền tệ nới lỏng. Còn trong pháp luật ngân hàng, phát hành tiền là hoạt động quản lý tiền giấy, tiền kim loại: đưa tiền vào lưu thông, thu tiền về, thay thế tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông và bảo đảm cơ cấu tiền mặt cho nền kinh tế.
Vì vậy, khi viết bài phân tích hoặc giải thích cho khách hàng, nên tách ba ý: ai có thẩm quyền phát hành tiền, tiền được sản xuất theo cơ chế nào, và việc điều hòa tiền mặt ảnh hưởng thế nào đến lưu thông tiền tệ.
Những nhầm lẫn thường gặp
- Nhầm phát hành tiền với phát hành chứng khoán: doanh nghiệp có thể phát hành cổ phiếu, trái phiếu theo pháp luật chứng khoán/doanh nghiệp, nhưng không phát hành tiền Việt Nam.
- Nhầm ngân hàng thương mại với Ngân hàng Nhà nước: ngân hàng thương mại cung cấp dịch vụ ngân hàng, còn quyền phát hành tiền giấy, tiền kim loại thuộc Ngân hàng Nhà nước.
- Nhầm sản xuất tiền với quyền đưa tiền vào lưu thông: cơ sở in, đúc tiền không tự quyết định việc phát hành tiền; hoạt động này được thực hiện theo đặt hàng và quản lý của Ngân hàng Nhà nước.
- Nhầm tiền mặt với tiền trong tài khoản: bài này tập trung vào tiền giấy, tiền kim loại; các vấn đề về tiền gửi, thanh toán không dùng tiền mặt, ví điện tử cần đọc theo nhóm văn bản khác.
Phát hành tiền là gì?
Phát hành tiền là việc Ngân hàng Nhà nước đưa tiền giấy, tiền kim loại vào lưu thông, thu tiền từ lưu thông về và điều hòa tiền mặt theo nhu cầu của nền kinh tế.
Ai có quyền phát hành tiền ở Việt Nam?
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam là cơ quan duy nhất phát hành tiền giấy, tiền kim loại của Việt Nam. Tiền do Ngân hàng Nhà nước phát hành là phương tiện thanh toán hợp pháp trên lãnh thổ Việt Nam.
In tiền có phải là phát hành tiền không?
Không hoàn toàn. In tiền, đúc tiền là khâu sản xuất vật chất; phát hành tiền là việc Ngân hàng Nhà nước đưa tiền vào lưu thông và quản lý điều hòa tiền mặt.
Ngân hàng thương mại có được phát hành tiền không?
Ngân hàng thương mại không có quyền phát hành tiền giấy, tiền kim loại của Việt Nam. Họ thực hiện dịch vụ ngân hàng, thanh toán, tín dụng theo giấy phép và quy định chuyên ngành.
Phát hành tiền có làm lạm phát không?
Không thể kết luận chỉ từ cụm “phát hành tiền”. Tác động đến lạm phát phụ thuộc chính sách tiền tệ, lượng tiền, tốc độ lưu thông tiền, tín dụng, hàng hóa – dịch vụ và nhiều yếu tố kinh tế khác.