UBND cấp xã có quyền thu hồi đất không? Phân tích theo Luật Đất đai 2024 và quy định áp dụng từ 2025–2026

Giải quyết tranh chấp về đất đai, thừa kế

Chuyên mục: Giải quyết tranh chấp về đất đai, thừa kế/ Luật Đất Đai

1. Quy định gốc về thẩm quyền thu hồi đất theo Luật Đất đai 2024

Căn cứ Điều 83 Luật Đất đai 2024:

“Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định thu hồi đất đối với tổ chức…; Ủy ban nhân dân cấp huyện quyết định thu hồi đất đối với hộ gia đình, cá nhân…”

Quy định này phản ánh cơ chế phân cấp truyền thống. Tuy nhiên, nếu áp dụng nguyên văn trong bối cảnh hiện nay sẽ không còn đầy đủ.

2. Thay đổi về thẩm quyền từ năm 2025

Căn cứ điểm b khoản 1 Điều 5 Nghị định 151/2025/NĐ-CP:

“Thẩm quyền của Ủy ban nhân dân cấp huyện… được chuyển giao cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện, bao gồm quyết định thu hồi đất…”

Như vậy, về mặt thực tiễn:

Cấp huyện không còn trực tiếp thực hiện
Cấp xã trở thành chủ thể xử lý trực tiếp nhiều thủ tục đất đai

3. UBND cấp xã có quyền thu hồi đất không?

Có thể khẳng định:

👉 UBND cấp xã có thể thực hiện thu hồi đất, nhưng đây là thẩm quyền được phân cấp, không phải thẩm quyền gốc trong Luật Đất đai.

Trong thực tế, Chủ tịch UBND cấp xã có thể:

Ban hành quyết định thu hồi đất
Tổ chức bồi thường
Thực hiện cưỡng chế khi cần thiết

4. Các trường hợp thu hồi đất theo Luật Đất đai 2024

4.1. Thu hồi đất do chấm dứt việc sử dụng

Căn cứ Điều 82 Luật Đất đai 2024:

“Thu hồi đất khi người sử dụng đất tự nguyện trả lại đất; đất không còn khả năng sử dụng…”

4.2. Thu hồi đất do vi phạm

Căn cứ Điều 81 Luật Đất đai 2024:

“Thu hồi đất đối với hành vi lấn, chiếm đất; sử dụng đất không đúng mục đích…”

4.3. Thu hồi đất vì mục đích công cộng

Căn cứ Điều 78, 79 Luật Đất đai 2024:

“Thu hồi đất để phục vụ quốc phòng, an ninh; phát triển kinh tế – xã hội…”

5. Điều kiện bắt buộc khi thu hồi đất

Căn cứ Điều 80 Luật Đất đai 2024:

“Việc thu hồi đất phải có trong kế hoạch sử dụng đất; có quyết định đầu tư; và phải hoàn thành phương án bồi thường…”

👉 Đây là yếu tố quyết định tính hợp pháp của việc thu hồi.

Một số nhầm lẫn phổ biến trong thực tế

Qua thực tế tư vấn, nhiều người vẫn hiểu rằng:

Chỉ cấp huyện mới có quyền thu hồi đất
Xã chỉ có vai trò hỗ trợ

👉 Tuy nhiên, với cơ chế mới:

Cấp xã là đơn vị trực tiếp thực hiện
Quyết định thu hồi đất vẫn có giá trị pháp lý nếu đúng quy định

Nhận định từ góc độ áp dụng pháp luật

Trong bối cảnh hiện nay, việc xác định đúng thẩm quyền không chỉ dựa vào quy định trong Luật Đất đai, mà cần đặt trong tổng thể cơ chế phân cấp đang được triển khai.

Ở nhiều trường hợp cụ thể, yếu tố quyết định không phải là “cấp nào ký”, mà là:

Có đủ căn cứ pháp lý hay không
Có đúng trình tự thủ tục hay không
Có đảm bảo quyền lợi của người sử dụng đất hay không

Đây cũng là cách tiếp cận cần thiết khi xem xét tính hợp pháp của một quyết định thu hồi đất trên thực tế.

8. Tư vấn pháp lý

Khi gặp vướng mắc liên quan đến thu hồi đất, người sử dụng đất nên trao đổi với luật sư hoặc công ty luật để được phân tích hồ sơ và đánh giá rủi ro pháp lý cụ thể.