Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất mở rộng các trường hợp Nhà nước thu hồi đất
Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang lấy ý kiến đối với Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đất đai 2024 (dự thảo lần 1 ngày 22/4/2026).
Một trong những nội dung đáng chú ý nhất là việc đề xuất bổ sung và sửa đổi nhiều trường hợp Nhà nước thu hồi đất liên quan đến quốc phòng, an ninh, phát triển kinh tế – xã hội và xử lý vi phạm pháp luật đất đai.
Nếu được thông qua, đây sẽ là những thay đổi có tác động trực tiếp đến người sử dụng đất, doanh nghiệp và các dự án đầu tư trên cả nước.
Bổ sung trường hợp thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh
Dự thảo đề xuất bổ sung thêm một trường hợp thu hồi đất tại Điều 78 Luật Đất đai 2024.
Cụ thể, Nhà nước được thu hồi đất để:
“Làm cơ sở cai nghiện ma túy do lực lượng vũ trang nhân dân quản lý.”
Việc bổ sung này nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong công tác bảo đảm an ninh, trật tự xã hội.
Đề xuất bổ sung nhiều dự án phát triển kinh tế – xã hội được thu hồi đất
Dự thảo sửa đổi Điều 79 Luật Đất đai 2024 theo hướng mở rộng các loại dự án được Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng.
Bổ sung các loại hình khu chức năng mới
Theo đề xuất, Nhà nước có thể thu hồi đất để thực hiện các dự án:
- Khu công nghệ số tập trung;
- Khu lâm nghiệp ứng dụng công nghệ cao;
- Khu phi thuế quan trong khu kinh tế.
Bổ sung dự án trong khu thương mại tự do và trung tâm tài chính quốc tế
Dự thảo bổ sung thêm các trường hợp:
- Dự án trong khu thương mại tự do;
- Dự án trong trung tâm tài chính quốc tế.
Đây được xem là cơ sở pháp lý để triển khai các mô hình kinh tế mới trong thời gian tới.
Thu hồi phần diện tích còn lại khi đã thỏa thuận trên 75%
Một trong những nội dung được nhiều người quan tâm là đề xuất cho phép Nhà nước thu hồi phần diện tích đất còn lại đối với các dự án đã thỏa thuận nhận chuyển nhượng được:
- Trên 75% diện tích đất;
- Và trên 75% số lượng người sử dụng đất.
Việc thu hồi này phải được Hội đồng nhân dân cấp tỉnh xem xét, thông qua.
Đề xuất bổ sung các trường hợp thu hồi đất do vi phạm pháp luật
Dự thảo cũng sửa đổi Điều 81 Luật Đất đai 2024 về thu hồi đất do vi phạm pháp luật đất đai.
Không sử dụng đất sau khi bị xử phạt vẫn có thể bị thu hồi
Theo đề xuất, các loại đất sau nếu không được đưa vào sử dụng và đã bị xử phạt hành chính thì có thể bị Nhà nước thu hồi:
- Đất trồng cây hằng năm bỏ hoang từ 12 tháng;
- Đất nuôi trồng thủy sản bỏ hoang từ 12 tháng;
- Đất trồng cây lâu năm bỏ hoang từ 18 tháng;
- Đất trồng rừng bỏ hoang từ 24 tháng.
Đất trúng đấu giá nhưng không đưa vào sử dụng
Đối với trường hợp được Nhà nước giao đất hoặc cho thuê đất thông qua đấu giá quyền sử dụng đất mà không sử dụng trong 12 tháng liên tục kể từ ngày nhận bàn giao thực địa, người sử dụng đất chỉ được gia hạn tối đa 24 tháng.
Hết thời hạn gia hạn mà vẫn không đưa đất vào sử dụng thì Nhà nước sẽ thu hồi đất mà không bồi thường về đất, tài sản gắn liền với đất và chi phí đầu tư còn lại.
Dự án đầu tư đã hoàn thành nhưng bỏ hoang
Dự thảo cũng bổ sung quy định xử lý đối với các dự án đã xây dựng xong nhưng sau đó ngừng sử dụng từ 24 tháng trở lên.
Người sử dụng đất phải nộp khoản tiền bổ sung tương ứng với 24 tháng tiền sử dụng đất hoặc tiền thuê đất. Nếu sau 6 tháng kể từ khi có thông báo mà vẫn không đưa đất vào sử dụng thì Nhà nước sẽ thu hồi đất.
Đề xuất bổ sung căn cứ thu hồi đất theo bản án của Tòa án
Một điểm mới đáng chú ý khác là dự thảo bổ sung trường hợp thu hồi đất theo bản án, quyết định của Tòa án nhân dân.
Tuy nhiên, việc thu hồi phải bảo đảm thuộc các trường hợp thu hồi đất do vi phạm pháp luật đất đai theo quy định của Luật Đất đai.
Quy định mới liên quan đến đất quốc phòng, an ninh
Dự thảo cũng sửa đổi Điều 84 Luật Đất đai 2024 về trình tự thu hồi đất quốc phòng, an ninh.
Theo đó, đối với một số trường hợp chưa được xác định trong quy hoạch sử dụng đất quốc phòng hoặc an ninh, việc thu hồi đất phải có sự thống nhất giữa UBND cấp tỉnh với Bộ Quốc phòng hoặc Bộ Công an.
Nếu các bên không thống nhất thì Thủ tướng Chính phủ sẽ xem xét, quyết định.
Góc nhìn pháp lý của Luật sư Legalzone
Các đề xuất sửa đổi Luật Đất đai 2024 lần này cho thấy xu hướng mở rộng phạm vi Nhà nước thu hồi đất để phục vụ phát triển kinh tế – xã hội và xử lý các trường hợp sử dụng đất kém hiệu quả.
Đặc biệt, quy định về việc thu hồi phần diện tích còn lại khi đã thỏa thuận được trên 75% và việc thu hồi đất đối với dự án chậm đưa vào sử dụng sẽ tác động rất lớn đến các doanh nghiệp đầu tư bất động sản cũng như người dân có đất nằm trong khu vực dự án.
Hiện nay, đây mới là nội dung của dự thảo đang lấy ý kiến và chưa chính thức có hiệu lực. Người sử dụng đất và nhà đầu tư cần tiếp tục theo dõi quá trình hoàn thiện dự thảo để kịp thời nắm bắt những thay đổi quan trọng của chính sách pháp luật đất đai trong thời gian tới.
Danh mục
