LegalZone
Lãi chậm trả và lãi quá hạn năm 2026: cách tính khi tranh chấp công nợ
Khi bên vay hoặc bên mua hàng chậm thanh toán, câu hỏi thường gặp là được tính lãi như thế nào. Cần phân biệt lãi chậm trả trong nghĩa vụ trả tiền nói chung với lãi quá hạn trong hợp đồng vay tài sản. Hai khoản này có căn cứ và cách tính khác nhau.
Trả lời nhanh
| Tình huống | Cách hiểu thực tế |
|---|---|
| Chậm trả tiền mua hàng, dịch vụ, bồi thường hoặc nghĩa vụ tiền khác | Có thể yêu cầu lãi chậm trả theo Điều 357 và Điều 468 Bộ luật Dân sự nếu không có thỏa thuận hoặc luật chuyên ngành khác. |
| Vay tiền đến hạn không trả | Có thể phát sinh lãi trên nợ gốc trong hạn, lãi quá hạn và lãi chậm trả đối với tiền lãi chưa trả, tùy nội dung thỏa thuận và loại hợp đồng. |
| Có thỏa thuận lãi suất | Tòa án sẽ xem xét hiệu lực thỏa thuận, trần lãi suất và hướng dẫn tại Nghị quyết 01/2019/NQ-HĐTP. |
| Không thỏa thuận lãi suất | Thông thường phải căn cứ mức lãi suất theo khoản 2 Điều 468 Bộ luật Dân sự tại thời điểm trả nợ hoặc xét xử. |
Lãi chậm trả khác gì lãi quá hạn?
- Lãi chậm trả là khoản tiền phát sinh do một bên chậm thực hiện nghĩa vụ trả tiền. Khoản này thường gặp trong tranh chấp mua bán hàng hóa, hợp đồng dịch vụ, hợp đồng xây dựng, bồi thường hoặc khoản phải trả theo bản án.
- Lãi quá hạn thường dùng trong quan hệ vay tài sản hoặc tín dụng. Khi đến hạn mà bên vay không trả nợ gốc, phần nợ gốc quá hạn có thể bị tính theo mức lãi quá hạn phù hợp với thỏa thuận và pháp luật.
Công thức tính tham khảo
Trong tranh chấp dân sự thông thường, cách tính cần tách 3 dữ liệu: số tiền chậm trả, thời gian chậm trả và mức lãi suất áp dụng. Công thức thường dùng là: tiền lãi = số tiền chậm trả x lãi suất theo năm x số ngày chậm trả / 365.
Nếu là hợp đồng vay, cần tách nợ gốc trong hạn, nợ gốc quá hạn và tiền lãi chưa trả. Việc cộng dồn sai các khoản này có thể làm yêu cầu khởi kiện bị Tòa án điều chỉnh hoặc không chấp nhận một phần.
Ví dụ ngắn
Doanh nghiệp A còn nợ doanh nghiệp B 300 triệu đồng, quá hạn 90 ngày. Nếu hợp đồng không có thỏa thuận lãi chậm trả riêng và không có luật chuyên ngành khác, B cần tính theo căn cứ của Bộ luật Dân sự và trình bày rõ thời điểm bắt đầu chậm trả, tài liệu chứng minh hạn thanh toán, cùng bảng tính lãi kèm đơn khởi kiện.
Chứng cứ cần chuẩn bị khi yêu cầu lãi
- Hợp đồng, phụ lục, đơn đặt hàng hoặc xác nhận giao dịch.
- Biên bản giao nhận, nghiệm thu, hóa đơn, đối chiếu công nợ.
- Tin nhắn, email, công văn nhắc nợ thể hiện thời điểm đến hạn và việc chậm trả.
- Bảng tính lãi tách rõ nợ gốc, thời gian chậm trả, mức lãi suất và căn cứ pháp luật.
Lưu ý khi đưa yêu cầu vào đơn khởi kiện
Không nên chỉ ghi chung “yêu cầu trả lãi theo quy định pháp luật”. Đơn khởi kiện nên nêu rõ khoản tiền gốc, ngày đến hạn, ngày bắt đầu tính lãi, lãi suất đề nghị áp dụng và yêu cầu tiếp tục tính lãi cho đến khi thi hành án xong nếu có căn cứ.
Văn bản áp dụng
Bạn có thể đọc toàn văn trên LegalZone hoặc tải bản DOCX để chuẩn bị hồ sơ.
Cần tính lãi chậm trả cho hồ sơ khởi kiện?
Gửi hợp đồng, chứng cứ giao nhận, bảng công nợ và thời điểm đến hạn. LegalZone sẽ rà soát cách tính lãi và yêu cầu khởi kiện phù hợp.
